Numuler Egzama (Diskoid Egzama) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Numuler egzama (diskoid egzama), ciltte madeni para şeklinde, yuvarlak ve belirgin sınırlı lezyonlarla seyreden kronik inflamatuvar bir deri hastalığıdır. Genellikle şiddetli kaşıntı, kızarıklık ve kabuklanma ile karakterizedir. En sık erişkinlerde görülür ve ataklar halinde ilerleyebilir.

Numuler egzama belirtileri, özellikle bacaklar, kollar ve gövdede ortaya çıkan oval veya yuvarlak plaklarla tanımlanır. Lezyonlar zamanla vezikül, kabuklanma ve pullanma gösterebilir. Kaşıntıya bağlı olarak cilt bütünlüğü bozulabilir ve sekonder enfeksiyon riski artabilir.

Numuler egzama nedenleri arasında cilt bariyerinin bozulması, aşırı kuruluk, atopik yatkınlık ve çevresel tetikleyiciler yer alır. Soğuk hava, sık duş alma, sert sabun kullanımı ve stres faktörleri hastalığın alevlenmesine katkıda bulunabilir. Kesin etiyoloji multifaktöriyeldir.

Numuler egzama tedavisi, inflamasyonu azaltmaya ve cilt bariyerini güçlendirmeye yöneliktir. Topikal kortikosteroidler, nemlendiriciler ve gerektiğinde antihistaminikler kullanılır. Dirençli vakalarda fototerapi veya sistemik tedaviler planlanabilir. Düzenli cilt bakımı nüksleri azaltmada önemlidir.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Numuler egzama (diskoid egzama), ciltte madeni para şeklinde, yuvarlak veya oval plaklarla karakterize, kronik ve tekrarlayıcı seyir gösterebilen inflamatuvar bir deri hastalığıdır. “Numuler” terimi Latince “nummulus” (küçük para) kelimesinden türetilmiştir.
Epidemiyoloji	Her yaş grubunda görülebilmekle birlikte en sık erişkinlerde ortaya çıkar. Erkeklerde orta yaş ve üzeri dönemde, kadınlarda ise daha genç erişkin yaşlarda daha sık görülebilir.
Nedenleri	Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Cilt bariyerinin bozulması, aşırı cilt kuruluğu (kserozis), çevresel faktörler ve bağışıklık sistemine bağlı mekanizmalar rol oynayabilir.
Tetikleyici Faktörler	Soğuk ve kuru hava, sık ve uzun süreli sıcak duş, sert sabun ve deterjan kullanımı, cilt travmaları (kaşıma, kesik, böcek ısırığı), stres ve bazı enfeksiyonlar alevlenmeyi tetikleyebilir.
Patofizyoloji	Cilt bariyerinin zayıflaması sonucunda epidermisten su kaybı artar ve irritanlara karşı duyarlılık gelişir. Bu durum inflamatuvar hücrelerin aktivasyonu ile sonuçlanarak karakteristik lezyonların oluşmasına yol açar.
Klinik Bulgular	Genellikle ekstremitelerde (özellikle bacaklar ve kollar) yerleşen, iyi sınırlı, yuvarlak veya oval, eritemli plaklar şeklindedir. Lezyonlar üzerinde veziküller, kabuklanma, pullanma ve yoğun kaşıntı görülebilir.
Kaşıntı	Şiddetli kaşıntı en belirgin semptomlardan biridir. Kaşıma lezyonların genişlemesine ve ikincil enfeksiyon riskine neden olabilir.
Seyir	Kronik ve tekrarlayıcı bir seyir gösterebilir. Alevlenme ve remisyon dönemleri ile ilerler. Uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir ancak tamamen ortadan kalkması zaman alabilir.
Tanı	Tanı genellikle klinik muayene ile konur. Atipik vakalarda veya ayırıcı tanı gerektiğinde deri biyopsisi yapılabilir.
Ayırıcı Tanı	Tinea corporis (mantar enfeksiyonu), psoriasis (sedef hastalığı), atopik dermatit, kontakt dermatit ve pityriasis rosea ile karışabilir.
Komplikasyonlar	Şiddetli kaşıma sonucu sekonder bakteriyel enfeksiyon (özellikle Staphylococcus aureus) gelişebilir. Uzun süreli inflamasyon ciltte kalınlaşmaya (likenifikasyon) yol açabilir.
Tedavi	Topikal kortikosteroidler, nemlendiriciler ve bariyer onarıcı ürünler temel tedaviyi oluşturur. Gerekli durumlarda topikal kalsinörin inhibitörleri, fototerapi veya sistemik tedaviler uygulanabilir.
Cilt Bakımı	Düzenli ve yoğun nemlendirme, sabunsuz temizleyicilerin kullanımı ve cilt bariyerini koruyucu önlemler hastalığın kontrolünde önemlidir.
Prognoz	Uygun tedavi ve cilt bakımı ile lezyonlar gerileyebilir. Ancak tekrarlama eğilimi nedeniyle uzun dönem takip ve koruyucu önlemler gereklidir.

Numuler Egzama (Diskoid Egzama) Kimlerde ve Hangi Yaşlarda Daha Sık Görülür?

Bu rahatsızlık toplumda her yaştan ve her kesimden insanda ortaya çıkabilme potansiyeline sahiptir. Ancak istatistiklere ve dermatolojik gözlemlere daha yakından bakıldığında, belirli yaş aralıklarında çok daha sık rastlandığı açıkça görülmektedir. Çocukluk çağında bu tabloya pek rastlanmaz; daha çok yetişkinlerin dünyasına ve onların yaşam alışkanlıklarına ait bir sorundur. İlginç bir şekilde hastalığın ortaya çıkış yaşı kadınlarda ve erkeklerde belirgin bir farklılık gösterir ve farklı hayat dönemlerinde pik yapar.

Risk altındaki başlıca yaş ve cinsiyet grupları şunlardır:

• Genç kadınlar
• İleri yaştaki erkekler

Kadınlarda ilk belirtiler genellikle on beş ile yirmi beş yaşları arasındaki genç yetişkinlik döneminde kapıyı çalar. Bu hareketli dönemdeki hormonal dalgalanmalar, yoğun sınav veya iş stresi faktörleri ve çevresel temaslar bu durumu tetikleyici bir rol üstlenebilir. Erkeklerde ise senaryonun akışı biraz daha farklıdır; hastalık genellikle elli ile altmış beş yaş aralığında, yani orta yaşın sonlarında ve yaşlılık döneminin başlangıcında zirve yapar.

İleri yaştaki erkeklerde bu tablonun çok daha sık görülmesinin altında yatan son derece mantıklı ve fizyolojik nedenler vardır. Yaş ilerledikçe derimiz doğal sürecin bir parçası olarak incelir, yağ üretimi yavaşlar ve nem tutma kapasitesini ciddi oranda kaybeder. Bunun yanı sıra özellikle ileri yaştaki bireylerde yerçekiminin ve yılların etkisiyle bacaklardaki toplardamarların kanı kalbe geri pompalamada zorlanması, yani kronik venöz yetmezlik adı verilen dolaşım bozuklukları ortaya çıkar. Bacaklarda sürekli biriken sıvı, dokuları içeriden gererek derinin yapısını bozar ve numuler egzamanın o bölgeye yerleşmesi için son derece uygun, adeta davetkar bir zemin hazırlar.

Numuler Egzama Gelişiminde Rol Oynayan Temel Nedenler Nelerdir?

Hastalığın kesin, tek bir nedeni günümüzde saptanamamıştır. Ancak modern tıp, bu hastalığın genetik bir yatkınlık, deri bariyerindeki yapısal zayıflamalar ve çevresel etkenlerin oldukça karmaşık bir birleşimi sonucunda meydana geldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Sorunun tam merkezinde, derimizin en üst tabakası olan ve bizi dış dünyadan koruyan kalkanın asli görevini yerine getirememesi yatar.

Hastalığın oluşum mekanizmasında rol oynayan faktörler şunlardır:

• Bariyer fonksiyon bozukluğu
• Transepidermal su kaybı
• İmmünolojik düzensizlik
• Genetik faktörler

Bariyer fonksiyon bozukluğu kavramını bir tuğla duvar örneğiyle açıklamak konuyu herkes için çok daha anlaşılır kılacaktır. Sağlıklı bir deriyi, tuğlaları birbirine sıkıca yapışmış, rüzgar ve su geçirmeyen sağlam bir duvar gibi düşünebilirsiniz. Bu tuğlaları bir arada tutan harç, derimizin kendi kendine ürettiği doğal yağlar, yani lipitler ve filaggrin adı verilen özel yapısal proteinlerdir. Numuler egzamaya yatkın kişilerde bu hayati harç üretimi genetik miras veya çevresel nedenlerle yetersiz kalır.

Harç eksik olduğunda o sağlam duvar yavaş yavaş yıkılmaya başlar. Bu yıkım, derinin derinliklerinde tutulan değerli suyun hızla dışarı buharlaşmasına neden olur. Bu duruma transepidermal su kaybı adı verilir ve kuruyan deri giderek daha kırılgan, esnekliğini yitirmiş ve hassas bir hale gelir. Aynı zamanda, dışarıdaki tozlar, alerjenler, mikroplar ve tahriş edici kimyasallar, yıkılmış bu duvardaki çatlaklardan içeri kolayca sızar.

İçeri sızan bu yabancı ve istenmeyen maddeler, derinin alt tabakalarında devriye gezen savunma hücrelerini büyük bir hızla alarma geçirir. Bağışıklık sistemi bu maddeleri devasa bir tehdit olarak algılar ve o bölgeye yoğun, kontrolsüz bir hücresel saldırı başlatır. Bu immünolojik düzensizlik, deride kızarıklık, şişlik ve şiddetli kaşıntı ile kendini gösteren o tanıdık iltihabi süreci, yani yangıyı tetikler. Hastalık uzadıkça bağışıklık hücrelerinin salgıladığı kimyasallar derinin yapısını daha da bozarak iyileşmeyi zorlaştırır ve durumu tam bir kısır döngüye sokar.

Numuler Egzamayı Tetikleyen Çevresel ve İçsel Faktörler Nelerdir?

Hastalığın alevlenmesine neden olan faktörleri bilmek, hem tedavinin başarısı hem de hastayı uykusuz bırakan yeni atakların önlenmesi için kilit bir rol oynar. Altta yatan bir genetik yatkınlık olsa bile, çoğu zaman bardağı taşıran son bir damla, yani tetiği çeken bir olay mutlaka vardır.

Hastalığı alevlendiren başlıca tetikleyiciler şunlardır:

• Kuru hava
• Sık ve sıcak banyo
• Fiziksel travmalar
• Böcek ısırıkları
• Duygusal stres
• Venöz yetmezlik
• Bazı ilaçlar

Kuru hava ve sık banyo yapmak, deri kuruluğunu inanılmaz boyutlara ulaştırarak bariyeri yerle bir eder. Özellikle kış aylarında dışarıda düşen nem oranları, kapalı ortamlarda sürekli son ayarda çalışan ısıtıcıların havayı tamamen kurutması derinin en büyük düşmanıdır. Üzerine bir de her gün çok sıcak suyla, kese ve sert sabunlarla banyo yapma alışkanlığı eklendiğinde, derinin üzerindeki o son koruyucu, incecik yağ tabakası da eriyip kanalizasyona karışır.

Fiziksel travmalar ve böcek ısırıkları tıp dünyasında Köbner fenomeni olarak bilinen çok ilginç bir durumu tetikler. Deri bütünlüğünü bozan en ufak bir hasar, mesela masanın sivri kenarına çarparak bacağı çizme, basit bir jilet kesiği, dar ve sert kumaşlı kıyafetlerin yarattığı sürekli mekanik sürtünme veya sadece bir yeri şiddetle kaşımak bile o darbe alınan bölgede yepyeni bir madeni para şekilli egzama yarasının filizlenmesine yol açabilir.

Duygusal stresin deri sağlığı üzerindeki muazzam etkisi kesinlikle göz ardı edilemez. Ruh sağlığı ile deri sağlığı birbirine görünmez ağlarla, çok sıkı bir şekilde bağlıdır. Sınavlar, iş kaygıları, ailevi sorunlar gibi yoğun stres dönemlerinde sinir sistemi üzerinden kana karışan kortizol ve adrenalin gibi hormonlar, bağışıklık yanıtının dengesini bozarak sessizce bekleyen egzamayı aniden alevlendirebilir veya mevcut yaraların çok daha şiddetli kaşınmasına, alev alev yanmasına ve iyileşme sürecinin durmasına yol açabilir.

Venöz yetmezlik, yani toplardamar dolaşımındaki kronik aksaklıklar ve kullanılan bazı ilaçlar da bu süreçte başrol oynayabilir. Bacaklarda kanın sürekli göllenmesi doku içi basıncı inanılmaz derecede artırarak deriyi adeta içeriden dışarıya doğru tahriş eder. Ayrıca hepatit tedavilerinde kullanılan bazı özel ilaçlar veya bazı romatizma ilaçları da sistemik bir yan etki olarak deride bu tip diskoid döküntülere zemin hazırlayabilir.

Numuler Egzama Vakalarında Alerjen Duyarlılığı Nasıl Etkili Olur?

Numuler egzama şikayeti olan kişilerin derisi halihazırda hasarlı, geçirgen ve zayıf olduğu için, dışarıdan gelen masum maddelere karşı bile çok daha hassas ve savunmasızdır. Sağlıklı ve bütünlüğü tam bir derinin rahatlıkla tolere edebileceği günlük maddeler, bariyeri bozuk bir deriden kolayca alt tabakalara sızarak şiddetli hücresel ve alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Bu duruma dermatolojide temas duyarlılığı veya kontakt sensitizasyon adı verilir.

Hastaların sıklıkla tepki verdiği başlıca alerjen grupları şunlardır:

• Nikel
• Kobalt
• Krom
• Formaldehit
• Parfüm karışımları
• Neomisin
• Ev tozu akarları

Nikel, kobalt ve krom gibi metaller modern günlük hayatımızda kelimenin tam anlamıyla her yerdedir. Piyasada satılan sahte takılar, pantolonların metal düğmeleri, kemer tokaları, madeni paralar, anahtarlar veya bazı eski tip diş dolguları sürekli deriye temas ettiğinde, hasarlı deriden içeri sızarak bağışıklık sistemini ciddi şekilde kışkırtır. Hastalar genellikle belirli bir kolyeyi taktıktan veya metal düğmeli dar bir kot pantolon giydikten hemen sonra göbek çevresinde veya bileklerinde bu döküntülerin inanılmaz bir hızla arttığını ve sulandığını fark ederler.

Formaldehit ve parfüm karışımları, evimizde kullandığımız yüzey temizleyicilerden günlük makyaj malzemelerine, şampuanlardan çamaşır yumuşatıcılara kadar sayısız ürünün formülünde gizlidir. Eşyalarımızın güzel kokması veya raflarda uzun süre bozulmadan kalması için tercih edilen bu kimyasallar, aslında egzama hastalarının o narin derisinde adeta bir orman yangını başlatabilecek kadar güçlü tetikleyicilerdir.

Neomisin gibi bazı reçetesiz satılan antibiyotikli kremler, hastalar tarafından son derece masumane bir niyetle, yarayı enfeksiyondan korumak ve hızlıca iyileştirmek için sürülebilir. Ancak ne yazık ki bu maddelerin bizzat kendisi de çok güçlü birer kimyasal alerjen olabildiğinden, hasta kendine iyilik yapmak isterken yarayı daha da alevlendirme ve tüm vücuda yayma gibi büyük bir risk taşır. Ev tozu akarları ise yatak odalarımızda, halılarımızda yaşayan mikroskobik canlılardır ve solunum yolunu tahriş etmelerinin yanı sıra deri bütünlüğü bozuk olan hastalarda egzama alevlenmelerine dolaylı olarak katkıda bulunabilirler.

Numuler Egzamanın Derideki Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın en belirgin ve adını da aldığı karakteristik görsel özelliği, sınırları sanki bir pergel ve kalemle çizilmiş gibi çok net olan madeni parayı andıran yuvarlak veya hafif oval şekilli yaralardır. Bu belirtiler her zaman aynı kalmaz; hastalığın o günlerde yeni mi başladığına yoksa haftalardır, aylardır devam mı ettiğine bağlı olarak şekil değiştirir ve evrilir.

Hastalığın yeni başladığı akut ve subakut evrede görülen bulgular şunlardır:

• Kızarıklık
• Ödemli görünüm
• Su kabarcıkları
• Sıvı sızıntısı
• Sarımsı kabuklanma
• Şiddetli kaşıntı
• Yanma hissi

Erken dönemde hastalık oldukça gürültülü ve can sıkıcı bir şekilde başlar. Deri hızla kırmızıya döner, altındaki iltihap nedeniyle hafifçe şişer ve üzerinde toplu iğne başı büyüklüğünde, içi berrak sıvı dolu minik kabarcıklar belirir. Bu kabarcıklar son derece kırılgan bir yapıya sahiptir ve kıyafet sürtünmesiyle veya hastanın kaşımasıyla anında patlarlar. Patladıklarında deriden berrak, bazen de sarımtırak bir doku sıvısı sızmaya başlar. Sızan bu yapışkan sıvı havayla temas edip yaranın üzerinde kuruduğunda, yüzeyde sarımsı kahverengi sert bir kabuk tabakası oluşturur. Bu dönemde hastalar dayanılmaz, çıldırtıcı bir kaşıntıdan, bazen de derilerinin alev alev yandığından şikayet ederler. Kaşıntı o kadar şiddetlidir ki kişi gece derin uykuya dalmakta bile büyük güçlük çeker.

Hastalık kronikleştiğinde, yani uzun süre devam ettiğinde ise şu belirtiler ön plana çıkar:

• Kuruluk
• Kepeklenme
• Pullanma
• Deri kalınlaşması
• Deri çizgilenmesi
• Halka şeklinde görünüm

Sızıntılı ve ıslak dönem atlatıldığında veya hastalık tedavi edilmeden haftalarca kendi haline bırakıldığında yaralar artık kurumaya yüz tutar. Yüzeyleri tıpkı çorak bir toprak gibi çatlayarak ince kepeğimsi, grimsi pullarla kaplanır. Hastanın o tatlı kaşıntıya dayanamayıp bölgeyi haftalarca şiddetle kaşıması ve tırnaklaması sonucunda derinin o bölgesi kendini daha fazla hasardan korumak için kalınlaşarak bir tepki verir. Deri adeta fil derisi veya meşin gibi kalınlaşır, sertleşir ve normalde zor görünen deri çizgileri çok derin ve belirgin bir hale gelir. İlginç bir şekilde bazen bu yuvarlak yaraların tam orta merkezi kısmı iyileşip tamamen normal deri rengine dönerken, dış çemberi kırmızı, kabarık ve aktif kalmaya devam eder. Bu durum deride giderek genişleyen halkalar şeklinde, mantar hastalığını andıran bir görünüme yol açar.

Numuler Egzama Vücudun Hangi Bölgelerinde Daha Sık Karşılaşılır?

Bu inatçı ve rahatsız edici döküntüler teorik olarak vücudun saçlı derisinden ayak parmağının ucuna kadar her noktasında ortaya çıkma potansiyeline sahip olsa da anatomik olarak yerleşmek için bazı bölgeleri kesinlikle daha fazla tercih ederler. Lezyonlar genellikle vücudun sağ ve sol tarafında, örneğin her iki bacağın aynı hizasında veya her iki kolda birbirine ayna görüntüsü gibi simetrik bir düzen içinde yerleşme eğilimindedir.

Hastalığın en çok sevdiği ve ilk ortaya çıktığı yerleşim yerleri şunlardır:

• Kaval kemiği üzeri
• Ayak bilekleri
• Kolların dış yüzeyleri
• Ellerin sırt kısmı
• Gövde
• Sırt bölgesi

Özellikle dolaşım sorunu ve ileri derece cilt kuruluğu olan bireylerde bacakların alt kısımları, yani kaval kemiği üzeri ve ayak bilekleri en sık hedeflenen bölgelerdir. Bütün gün ayakta çalışmak, yerçekiminin de amansız etkisiyle kanın bacaklarda göllenmesine yol açarak bu bölgenin basıncını artırır ve deriyi hastalığa son derece açık, zayıf bir hale getirir. Sık el yıkayanlarda, bulaşık veya temizlik deterjanı gibi tahriş edici kimyasallarla sürekli eldivensiz temas halinde olan meslek gruplarında ve genç kadınlarda ise genellikle kolların dış yüzeyleri ve ellerin sırt kısmı ilk etkilenen yerler olur. Gövdede belirmesi genellikle kol ve bacaklardaki döküntülere eşlik eden yaygın formlarda görülür. Yüzde ve kafa derisinde görülmesi ise son derece nadir, hatta beklenmedik bir durumdur.

Numuler Egzama Tanısı Nasıl Konulur ve Hangi Testler Yapılır?

Doğru, güvenli ve kişiye özel etkili bir tedavi planı oluşturmanın mutlak ve en önemli önkoşulu, en başta doğru tanının konulmasıdır. Çoğu zaman konuya hakim, uzman bir hekimin tecrübeli gözü, hastanın banyo alışkanlıklarından mesleğine kadar detaylı yaşam hikayesini sabırla dinlemesiyle birleştiğinde, hiçbir makineye veya tahlile gerek kalmadan kesin tanıyı koymak için tamamen yeterlidir. Muayene sırasında yaraların o karakteristik madeni para şekli, net çizilmiş sınırları, hastanın tarif ettiği kaşıntının şiddeti ve döküntülerin vücuttaki özel dağılımı dikkatle incelenir. Ancak her hastalık kitaplarda yazdığı gibi kuralına uygun seyretmeyebilir.

Tanıyı kesinleştirmek veya benzer diğer hastalıkları tamamen dışlamak için başvurulan yöntemler şunlardır:

• Mikroskobik mantar incelemesi
• Yama testi
• Deri biyopsisi
• Bakteriyel sürüntü kültürü

Mantar incelemesi oldukça sık başvurulan pratik bir yöntemdir. Çünkü numuler egzamanın ortası iyileşen halka şeklindeki o spesifik görünümü, halk arasında vücut mantarı olarak bilinen enfeksiyona adeta ikiz kardeş kadar benzer. Bunu net olarak ayırt etmek için yaranın kenarından ufak bir aletle çok hafifçe kazınarak alınan ince deri kepekleri, laboratuvarda özel bir kimyasal damlatılarak mikroskop altında büyütülüp incelenir. Mantar kökleri görülmezse, sorun mantar değildir.

Yama testi, egzamanın inatla geçmemesinin altında yatan, gözle görülmeyen gizli bir temas alerjisi olup olmadığını bir dedektif titizliğiyle araştırmak için kullanılır. Hastanın temiz sırtına, ülkede en sık alerji yapan kimyasal maddelerin çok düşük dozlarını içeren minik odacıklara sahip özel tıbbi bantlar yapıştırılır. İki ila üç gün sonra hastanın sırtındaki bu bantlar çıkarılarak altındaki deride oluşan kızarıklık, kabarma veya su toplaması gibi reaksiyonlar okunur ve hastanın neye alerjisi olduğu kesin olarak saptanır. Deri biyopsisi çok nadiren, tanının çok belirsiz olduğu karmaşık ve dirençli durumlarda lokal anesteziyle deriden mercimek büyüklüğünde bir parça alınarak patolojiye gönderilmesi işlemidir. Kültür testi ise yarada kötü kokulu, sarı-yeşil iltihaplı bir akıntı varsa, oraya hangi bakterinin yerleştiğini bulmak için uygulanır.

Numuler Egzama Diğer Deri Hastalıklarından Nasıl Ayırt Edilir?

Deri hastalıkları görsel açıdan birbirini çok iyi taklit edebilen, bir nevi başarılı bir şekilde kılık değiştirebilen durumlardır. Tıbbi pratikte numuler egzamayı diğer benzer görünümlü hastalıklardan doğru bir şekilde ayırmak, hastaya uygulanacak tedavinin tüm kaderini ve başarısını değiştirir. Yanlış bir tanı, kaçınılmaz olarak yanlış bir tedaviyi ve aylar süren gereksiz bir mağduriyeti beraberinde getirir.

Hastalığın klinik olarak en çok karıştırılabileceği diğer durumlar şunlardır:

• Vücut mantarı
• Sedef hastalığı
• Atopik dermatit
• Asteatotik egzama
• Temas egzaması

Vücut mantarı, genellikle vücudun tek bir yerinde, sağ-sol simetrisi gözetmeksizin rastgele çıkar. Kenarları çok kızarık, kabarık ve aktifken, o halkanın tam ortası tamamen temiz, sağlıklı ve normal deri rengindedir. Numuler egzamada ise yaranın içi de genellikle pürüzlü ve hastalıklıdır. Sedef hastalığında yaraların üzerindeki pullanmalar çok daha kalın, yapışık, kat kat ve parlak bir gümüş rengindedir; ayrıca diz ve dirseklerin tam dışa bakan çıkıntılı yerlerini tutmayı severler.

Atopik dermatit daha çok çocukluk çağından, bebeklikten gelen bir saman nezlesi veya astım gibi atopi geçmişi barındırır ve yaralar disk şeklinde olmaktan ziyade yaygındır, genellikle diz arkası, dirsek içi ve boyun gibi katlanma yeri kıvrımlarına yerleşir. Asteatotik egzama, sınırları net yuvarlak madeni para şekilli yaralar oluşturmaktan ziyade, bacaklarda kuruyup çatlamış çöl toprağı görünümünde çok ince, yaygın ve bütün bacağı kaplayan dağınık çatlaklar şeklinde kendini belli eder. Temas egzaması ise tamamen kişinin o alerjik maddeyle temas ettiği bölgenin birebir fiziksel şeklini alır; örneğin yara sadece nikel alerjisi olan kişinin taktığı saatin kayışı şeklindedir.

Numuler Egzama Tedavisinde Genel Önlemler ve Deri Bakımı Nasıl Olmalıdır?

Bu hastalığın tedavisindeki temel felsefe sadece eczaneden alınan bir ilacı yaranın üzerine sürmek değil deriye o kaybettiği hayati fonksiyonları ve nemi kalıcı olarak geri kazandırmaktır. Dünyanın en pahalı ve en güçlü kremlerini de kullansanız, doğru, sabırlı ve istikrarlı bir günlük deri bakımı rutini oluşturmadığınız sürece hastalık ilacı kestiğiniz an tekrarlamaya mahkumdur. Tedavinin asıl amacı, yıkılan o tuğla duvarı yeniden sağlam bir şekilde inşa etmek ve derinin suyunu içeride tutmaktır.

Günlük deri bakımında asla taviz verilmemesi gereken kritik kurallar şunlardır:

• Kısa ve ılık banyolar
• Sabunsuz temizleyiciler
• Banyo sonrası anında nemlendirme
• Yoğun kıvamlı merhemler
• Pamuklu bol giysiler

Banyo yapma alışkanlıklarının baştan aşağı, radikal bir şekilde değiştirilmesi tedavinin ilk adımıdır. Suyun altında geçirilen duş süresi on dakikayı kesinlikle geçmemeli ve suyun sıcaklığı her zaman vücut ısısına yakın, ılık bir derecede olmalıdır. Kaynar su, derinin yağını eritip onu anında kurutur. Kese, sert örgü lif veya fırça gibi deriyi çizen, tahriş eden tüm mekanik banyo aksesuarları banyodan tamamen ve sonsuza dek uzaklaştırılmalıdır. Normal, bol köpüren ve buram buram çiçek kokan klasik kalıp sabunlar derinin hassas asit dengesini alt üst eder. Bunların yerine mutlaka eczanelerde satılan, sabun içermeyen, derinin doğal yapısına uyumlu temizleyici banyo yağları veya kremsi yıkama jelleri (syndet) tercih edilmelidir.

Banyodan çıkış anı, tedavinin başarısını belirleyen en kritik ve altın saniyelerdir. Vücut havluyla sertçe, ovalayarak kurulanmamalı, sadece havlu cilde hafifçe bastırılarak suları nazikçe alınmalıdır. Deri henüz nemliyken, üzerinde minik su damlacıkları dururken (yani banyodan çıktığınız ilk üç dakika içinde) tüm vücuda yoğun bir nemlendirici sürülmelidir. Bu yönteme tıpta suyu hapsetme (soak and seal) metodu denir. Deri ıslakken sürülen o bariyer krem, suyu deri altına kilitler ve buharlaşmasını önler. Kıyafet seçimi de en az sürülen krem kadar önemlidir. Sentetik kumaşlı, polyester karışımlı dar taytlar veya deriye direkt değen yünlü sert kazaklar yarayı bir zımpara gibi sürekli çizer. Yüzde yüz pamuklu, dikişleri yumuşak, hava alan ve vücuda yapışmayan kıyafetler cildin rahatça nefes almasını ve iyileşmesini sağlar.

Numuler Egzama Tedavisinde Kullanılan Yüzeysel ve İleri Yöntemler Nelerdir?

Genel bakımlar ve iyi kalite nemlendiriciler, hastalığın aktif, alevli ve sulantılı dönemlerinde tek başlarına iltihabı söndürmeye çoğu zaman yetmezler. Derideki o büyük yangıyı hızlıca durdurmak için daha profesyonel, hedef odaklı medikal müdahalelere ihtiyaç duyulur. Tedavi protokolü her zaman en basitten en karmaşığa doğru, hastanın yaşına, lezyonların yaygınlığına ve sosyal yaşantısına özel olarak terzi işi planlanır.

Aktif iltihabi dönemde başvurulan temel tıbbi tedavi seçenekleri şunlardır:

• Kortizonlu kremler
• Bağışıklık düzenleyici kremler
• Islak pansuman tedavisi
• Tıbbi ışık tedavisi
• Sistemik ilaçlar
• Biyolojik ajanlar

Kortizonlu kremler ve merhemler, derideki iltihabı, ödemli kızarıklığı ve hastayı çıldırtan o şiddetli kaşıntıyı çok hızlı bir şekilde kesmek için elimizdeki en güçlü, en güvenilir itfaiye erleridir. Hastalığın şiddetine, yaranın et kalınlığına göre uygun güçte bir krem seçilir ve yaralar sönmeye başlayınca dozu aniden değil yavaş yavaş, haftalar içine yayılarak azaltılır ve güvenli bir şekilde bırakılır. Yüz, boyun veya kasık gibi derinin çok ince ve hassas olduğu bölgelerde ise, kortizonun deriyi inceltme veya damar çatlatma gibi yan etkilerinden korunmak için kortizonsuz, özel hücresel bağışıklık düzenleyici kremler güvenle devreye sokulur.

Çok şiddetli, sürekli su sızdıran veya taş gibi sertleşmiş inatçı yaralarda ıslak pansuman tekniği adeta sihirli bir dokunuş yaratır. İlaç sürüldükten sonra o bölge ılık suyla hafif nemlendirilmiş temiz bir pamuklu bezle sarılır, onun üzerine de kuru bir bez kapatılır. Bu uygulama, alttaki ilacın emilimini normalin on katına çıkarırken, gece boyunca hastanın o bölgeyi uykusunda bilinçsizce kaşımasını ve deriyi parçalamasını da fiziksel olarak engeller. Kremlerin yetersiz kaldığı, döküntülerin tüm vücudu kapladığı geniş çaplı hastalarda ise tıbbi ışık tedavisi (fototerapi) uygulanır. Güneşin zararlı ışınlarının süzülüp sadece iyileştirici ışınlarının kullanıldığı bu özel kabin yöntemi, derideki asi hücreleri aylarca sürecek şekilde sakinleştirir. Hastalık kişinin hayatını tamamen yaşanmaz kılıyorsa, çok daha ileri aşamalarda hap veya iğne şeklinde verilen sistemik bağışıklık baskılayıcılar veya modern tıbbın son harikası olan doğrudan hastalığa neden olan spesifik sinyal proteinlerini akıllı bir füze gibi hedef alan biyolojik ajanlar büyük bir başarıyla kullanılır.

Numuler Egzama Hastalığının Tekrarlamasını Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Bu hastalık ne yazık ki bir kere ilaç kullanıp tamamen ortadan kaybolan, bir daha ömür boyu hiç kapınızı çalmayacak şekilde sonsuza dek yok olan türden basit bir enfeksiyon rahatsızlığı değildir. Hastalık kronik bir zemine, kalıcı bir yatkınlığa sahiptir. Doğru ve özenli bir tedaviyle döküntüler tamamen kaybolur, deri eski pürüzsüz bebeksi haline dönebilir; ancak o bölgedeki deri bariyeri yapısal olarak streslere karşı hep biraz zayıf ve hassas kalmaya devam edecektir. Bu nedenle aynı tetikleyicilerle tekrar karşılaşıldığında kış uykusundaki hastalık hızla uyanabilir.

Yeni atakları engellemek ve huzurlu bir cilde sahip olmak için benimsenmesi gereken alışkanlıklar şunlardır:

• Günlük istikrarlı nemlendirme
• Ev içi nemi dengede tutma
• Şüpheli alerjenlerden kaçınma
• Aktif stres yönetimi
• Belirtilere erken müdahale

Deriniz tamamen iyileşmiş, hiçbir kızarıklık kalmamış ve tertemiz görünse bile, banyo sonrası nemlendirici sürme alışkanlığını asla ama asla bırakmamalısınız. Düzenli nemlendirme, derinizin görünmez zırhını her gün yeniden cilalamak ve onarmak gibidir. Evdeki havayı nemli tutmak, kışın kuruyan havaya karşı kalorifer peteklerine su kapları koymak veya odaya bir buhar makinesi yerleştirmek derinizi çatlamaktan kurtarır. Yama testiyle tespit edilmiş spesifik bir kimyasal madde alerjiniz varsa, örneğin sahte takılardaki nikele veya belirli bir şampuandaki parfüme karşı, bu maddeleri içeren eşyalardan ömür boyu uzak durmak alevlenmeleri bıçak gibi kesecektir.

Düzenli saatlerde uyumak, haftada birkaç gün hafif tempolu yürüyüşler yapmak ve zihinsel stresi yönetebilmek, bedendeki yıkıcı stres hormonlarını azaltarak derinin de içeriden huzur içinde kalmasını sağlar. Ve en önemlisi, bacağınızda ufak bir kaşıntı veya minik, para şeklinde kırmızı bir kızarıklık hissettiğiniz anda, yaranın büyümesini ve sulanmasını beklemeden hemen bariyer nemlendiricilerinize ve doktorunuzun önerdiği ilk yardım kremlerinize sarılmak, ufak bir kıvılcımın devasa bir orman yangınına dönüşmesini engelleyecek en akıllıca ve pratik stratejidir.

Sıkça Sorulan Sorular