Cilt Tahrişi Neden Olur? Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir?

Cilt tahrişi, cildin koruyucu bariyerinin kimyasal, fiziksel veya çevresel etkenlerle zayıflaması sonucu gelişen inflamatuvar bir reaksiyondur. Sabun, deterjan, kozmetik ürünler, sürtünme, güneş ışınları ve soğuk hava gibi faktörler cilt yüzeyinde kızarıklık, yanma ve hassasiyete yol açar.

Cilt tahrişinin yaygın nedenleri arasında yanlış ürün kullanımı ve alerjik reaksiyonlar yer alır. Parfüm, alkol ve asit içeren kozmetikler epidermal bariyeri bozarak transepidermal su kaybını artırır. Bu durum kuruluk, pullanma ve batma hissi ile karakterize irritan kontakt dermatite zemin hazırlar.

Tahriş olan cilde iyi gelen uygulamalar arasında bariyer onarıcı ve nemlendirici içerikler öne çıkar. Pantenol, seramid, hyalüronik asit ve aloe vera içeren ürünler epidermisin yeniden yapılanmasını destekler. Düzenli ve nazik nemlendirme, cilt yüzeyinin iyileşme sürecini hızlandırır ve hassasiyeti azaltır.

Cilt tahrişini önlemek için uygun cilt bakım rutini ve çevresel koruma büyük önem taşır. Ilık suyla temizlik yapılması, sert peeling işlemlerinden kaçınılması ve güneş koruyucu kullanımı bariyer bütünlüğünü korur. Ayrıca cilt tipine uygun, dermatolojik olarak test edilmiş ürünlerin tercih edilmesi önerilir.

Cildimiz Neden Tahriş Olur ve Bariyerimiz Nasıl Bozulur?

Sağlıklı, ışıldayan ve sorunsuz bir cildin temel sırrı, epidermisin en dış tabakası olan stratum korneumun kusursuz bir şekilde işlev görmesidir. Bu koruyucu yapıyı zihnimizde canlandırmak ve çalışma prensibini anlamak için genellikle çok bilinen “tuğla ve harç” modeli kullanılır. Cilt hücrelerimiz olan korneositler, bu sağlam duvarın dış etkenlere karşı direnen sağlam tuğlalarını oluştururken; bu hücrelerin arasını sıkıca dolduran, suyun kaçmasını engelleyen ve onları bir arada tutan lipid (yağ) matrisi ise duvarın esnekliğini sağlayan harcıdır. Cilt tahrişi dediğimiz tatsız durum bu sağlam duvarın dışarıdan gelen sert saldırılarla veya vücudun içerisinden gelen yapısal eksikliklerle yıkılmaya başlamasıyla ortaya çıkar.

Duvarın harcını oluşturan bu hayati lipidler rastgele bir araya gelmiş basit yağlar değildir; tam aksine yüzde ellisi seramidlerden, yüzde yirmibeşi kolesterolden ve geri kalanı da serbest yağ asitlerinden oluşan mükemmel, kusursuz bir kimyasal dengeye sahiptir. Cilt herhangi bir sebeple tahriş olduğunda, özellikle harcın ana maddesi olan seramid seviyelerinde çok ciddi ve ani bir düşüş yaşanır. Harcı dökülen, araları açılan bir duvarın rüzgarı, soğuğu ve suyu içeri alması gibi, seramidleri azalan cilt de kendi içindeki suyu tutamaz hale gelir. Transepidermal su kaybı adı verilen bu durum cildin hızla, günbegün kurumasına ve dışarıdan gelen tahriş edici mikroplara, kimyasallara karşı tamamen savunmasız, geçirgen bir süzgeç haline gelmesine neden olur. Bariyer zayıfladığında cilt hücreleri büyük bir tehlike altında olduklarını hisseder ve adeta yardım çığlığı atarak çeşitli inflamasyon habercisi proteinler salgılar. Bu da ciltte gözle gördüğümüz kızarıklık, hissettiğimiz kaşıntı ve sıcaklık ile karakterize bir alarm durumu başlatır.

Bu bütünlüğün sağlanmasında bir diğer gizli ve çok önemli kahraman ise filaggrin proteinidir. Filaggrin, cilt hücrelerinin iskeletini oluşturarak onların dış darbelere karşı sağlam ve dik durmasını sağlar. Bazı bireylerde doğuştan gelen genetik nedenlerle filaggrin geninde mutasyonlar, yani üretim hataları bulunur. Bu durum inşa edilen devasa bir binanın demir iskeletinin eksik veya çürük olması gibidir; cilt yapısal olarak son derece zayıf, çevresel alerjenlere ve tahriş edici maddelere karşı çok daha hassas bir şekilde dünyaya gelir. Atopik dermatit gibi yıllarca süren kronik cilt sorunlarının temelinde yatan en büyük genetik şifre budur. Filaggrinin eksikliği sadece mekanik bariyeri zayıflatmakla kalmaz, aynı zamanda cildin kendi kendini nemlendirmesini sağlayan doğal faktörlerin de hızla tükenmesine yol açar.

Ayrıca cildimizin doğal ve görünmez bir asit mantosu vardır. Cildin ideal pH değeri genel olarak 4.5 ile 5.5 arasında, yani hafif asidik bir yapıdadır. Bu hafif asidik ortam, dışarıdan gelen zararlı bakterilerin, mantarların ve virüslerin ciltte tutunmasını, çoğalmasını engelleyen doğal bir biyolojik kalkandır. Yanlış seçilmiş temizleyiciler ve yüksek alkali değerine sahip sert sabunlar bu asit mantosunu dakikalar içinde bozarak cildin pH’ını yükseltir. Asit kalkanı ortadan kalktığında, enfeksiyon riski ve bununla beraber gelen şiddetli tahriş inanılmaz ölçüde artış gösterir.

Dışarıdaki Hangi Çevresel Faktörler Cildimiz Neden Tahriş Olur Sorusunu Yanıtlar?

Cildimizin tahriş olmasının ardındaki nedenler genel hatlarıyla dış kaynaklı ve iç kaynaklı olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Dış kaynaklı, yani çevresel faktörler her gün adım attığımız dünyada, evimizde, iş yerimizde sürekli maruz kaldığımız unsurlardır ve cilt bariyerini doğrudan, fiziksel veya kimyasal yollarla yıpratırlar.

Kimyasal ajanlar bu uzun listenin en başında ve en tehlikeli sırasında yer alır. Ev temizliğinde masumca kullanılan güçlü deterjanlar, inatçı yağları çözen bulaşık sabunları, pandemiyle hayatımıza giren alkol bazlı el dezenfektanları, endüstriyel çözücüler ve insan cildinin doğasına tamamen aykırı sert pH değerine sahip sıvı ürünler, cildin o kıymetli “harcını”, yani lipid tabakasını kelimenin tam anlamıyla eriterek yok eder. Bu doğrudan zehirli ve yıkıcı etki cildin anında esnekliğini kaybetmesine, kurumasına ve derinlemesine çatlamasına yol açar. Benzer şekilde daha güzel görünmek veya kişisel bakımımızı sağlamak amacıyla günlük olarak kullanılan kozmetik ürünleri de içlerinde büyük ve gizli tehlikeler barındırabilir.

Fiziksel faktörler de cilt üzerinde son derece ciddi bir aşındırıcı etkiye sahiptir. Kış aylarında yüzümüze vuran dondurucu soğuk ve sert rüzgar, yaz aylarında ise korunmasız çıkılan güneş altındaki yakıcı UV radyasyonu cilt bariyerini hücresel düzeyde zorlar ve parçalar. Havadaki nem oranının çok düşük olduğu kuru iklimlerde veya yoğun klima çalışan ofislerde cilt, sahip olduğu suyu hızla havaya kaptırır. Ayrıca fiziksel sürtünme faktörünü de asla unutmamak gerekir; örneğin moda uğruna giyilen çok dar ve nefes almayan sentetik kıyafetlerin cilde sürekli sürtünmesi veya banyo sırasında temizlenmek amacıyla sert keselerle cildin dakikalarca aşırı ovulması, bariyerin en üst katmanlarının kazınarak çöpe atılmasına neden olur. Bazen de cildimizi iyileştirmek, sivilcelerden veya lekelerden kurtulmak için yaptığımız tıbbi ve estetik işlemler tahrişe yol açar.

Dış kaynaklı tahriş edici unsurlar şunlardır:

• Çamaşır suları
• Bulaşık deterjanları
• Alkol bazlı dezenfektanlar
• Parfümler
• Parabenler
• Saç boyaları
• Tırnak cilaları
• Sert banyo keseleri
• Kimyasal peeling asitleri
• Dar kıyafetler

Kendi Vücudumuz Cildimizin Neden Tahriş Olmasına Yol Açar?

Dışarıdan cilde temas eden hiçbir zararlı kimyasal veya zorlayıcı fiziksel müdahale olmasa bile, kendi vücudumuzun iç dinamikleri, organlarımızın çalışma şekli ve psikolojik durumumuz cildin tahriş eşiğini baştan sona belirler. Ergenlik dönemi, hamilelik süreci veya menopoz gibi hayatın farklı evrelerinde yaşanan devasa hormonal dalgalanmalar cildin yapısını doğrudan, hücresel bazda etkiler. Yaşın yavaş yavaş ilerlemesiyle birlikte yağ bezlerinin üretim kapasitesinin dramatik bir şekilde azalması, cildin doğal koruyucu örtüsünün zayıflamasına ve yaşlılık kuruluğunun ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Modern çağın en sessiz ama en yıkıcı problemi olan kronik stres de cildin bir numaralı düşmanlarından biridir. Günlük hayatın koşuşturmacası içinde sürekli yüksek kalan stres hormonları, özellikle kortizol ve adrenalin, cildin kendi kendini onarma mekanizmalarını yavaşlatır, bariyer fonksiyonunu hücresel boyutta zayıflatır ve hiçbir dış etken olmamasına rağmen inflamasyonu tek başına tetikler. Genetik yatkınlığımız ve aileden miras aldığımız DNA şifrelerimiz ise tüm bu içsel süreçlerin zeminini oluşturur.

Bunun yanı sıra vücudumuzun derinliklerinde gizlenen bazı sistemik hastalıklar deride sanki basit bir tahrişmiş veya egzama türüymüş gibi görünen yanıltıcı belirtilerle ortaya çıkabilir. Bağışıklık sisteminin kendi sağlıklı cilt hücrelerini birer düşman gibi algılayıp onlara saldırdığı otoimmün hastalıklarda ciltte döküntüler, pullanmalar ve şiddetli kızarıklıklar görülür. Vücudun yeterince demir üretemediği demir eksikliği anemisi vakalarında cilt beslenemediği için soluk, cansız ve yoğun bir kuruluk ile kendini belli eder. Beslenmeyle alınan çinkonun eksikliği ise özellikle ağız ve göz çevresinde şiddetli, tahriş benzeri cilt döküntülerine yol açabilir. Diyabet hastalarında ise sürekli yüksek seyreden kan şekeri, cildi besleyen ince kılcal damarların ve hissetmeyi sağlayan sinirlerin yapısını bozarak inatçı, tedaviye dirençli bir cilt kuruluğu ve yanma hissi yaratır. Vücuda giren bazı virüslerin veya bakterilerin yarattığı sistemik enfeksiyonlar da cildin bütünlüğünü içeriden dışarıya doğru bozan ve tahrişe neden olan önemli içsel faktörlerdendir.

Atopik Dermatit (Egzama) Nedir ve Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir?

Klinik ortamlarda cilt tahrişi dendiğinde en sık karşılaşılan ve hastaları en çok yoran tabloların başında, halk arasında sadece egzama olarak isimlendirilen ancak tıbbi literatürde “Atopik Dermatit” olarak geçen durum gelir. Bu durum kesinlikle basit bir cilt kuruluğu veya geçici bir reaksiyon değildir; yoğun, uyku bölen bir kaşıntı, vücudun belirli bölgelerinde inatla ortaya çıkan kalın kızarıklıklar ve hayat boyu zaman zaman alevlenip zaman zaman sönen kronik, iltihabi bir cilt hastalığıdır. Bu sorunun temelinde yatan en büyük neden, bağışıklık sisteminin bazı hücrelerinin çevresel uyarılara karşı gereğinden fazla, aşırı ve abartılı bir tepki vermesi yatar. Bu aşırı tepki sonucunda ciltte inflamasyon habercisi proteinler inanılmaz bir hızla ve miktarda üretilir. Bu durum cildi, hiçbir ortada savaş yokken bile sürekli bir savaş alarmı halinde tutar.

Atopik dermatitin gözle görülen belirtileri ve vücutta tutulum yaptığı bölgeler, kişinin içinde bulunduğu yaş grubuna göre büyük ve belirgin değişiklikler gösterir. Bebeklik döneminde, henüz bağışıklık sistemi yeni yeni dünyayı tanırken, lezyonlar genellikle en açıkta kalan bölgelerde kendini gösterir. Cilt yüzeyinde sulantılı, üzeri sarımsı kabuk bağlayan, parlak kırmızı yamalar şeklinde ortaya çıkan bu döküntüler, bebeklerin kaşıntı nedeniyle son derece huzursuz, ağlamaklı ve uykusuz geceler geçirmesine neden olur.

Çocukluk dönemine adım atıldığında ise hastalığın vücutta yerleşmeyi sevdiği bölgeler tamamen değişir. Artık sulantılı döküntüler yerini, terin biriktiği ve cildin kendi üzerine katlandığı bükülme bölgelerinde yoğunlaşan kuru lezyonlara bırakır. Cilt bu dönemde sürekli kaşınmanın verdiği fiziksel hasardan dolayı aşırı kuru, kösele gibi kalınlaşmış ve normal cilt çizgileri devasa boyutlarda belirginleşmiş bir görünüme bürünür. Erişkinlik çağında ise atopik dermatit genellikle mesleki maruziyetlerle de birleşerek inatçı, çatlayan, kanayan el egzamaları veya göz çevresinde beliren, kişinin sosyal hayatını etkileyen kuruluk ve kızarıklık atakları şeklinde hayatı olumsuz etkilemeye devam eder.

Yaş gruplarına göre en sık etkilenen bölgeler aşağıdaki gibidir:

• Yanaklar
• Saçlı deri
• Dirsek içleri
• Diz arkaları
• Boyun çevresi
• El bilekleri
• Göz kapakları

Temas Ettiğimiz Maddeler Cildimiz Neden Tahriş Olur Sorusunun Cevabı Olabilir mi?

Cildin dışarıdan gelen yabancı bir maddeyle fiziksel teması sonucu dakikalar, saatler veya günler içinde gelişen tahriş tabloları genel olarak “Kontakt Dermatit”, yani temas egzaması başlığı altında toplanır ve incelenir. Ancak dışarıdaki her madde cilde aynı mekanizmayla zarar vermez; bu durumu daha iyi yönetebilmek için iki farklı ve zıt başlıkta incelemek son derece hayati bir önem taşır.

Bunlardan birincisi doğrudan hasara yol açan İrritan Kontakt Dermatittir. Bu durum kişinin bağışıklık sisteminin o maddeye özel bir alerjisi olmasa bile, temas edilen maddenin kendi içsel toksik, yakıcı ve asidik/alkali yapısından dolayı cildi doğrudan, fiziksel olarak tahriş etmesidir. Bu durumu elinize yanlışlıkla güçlü bir asit veya kaynar su döküldüğünde o bölgenin anında yanması ve tepki vermesi gibi çok net bir şekilde düşünebilirsiniz. Çamaşır suları, eldivensiz kullanılan sert temizlik deterjanları, sanayide kullanılan endüstriyel çözücüler veya hiçbir kimyasal olmasa bile sadece elleri günde elli kez yıkamak bile cildin koruyucu yağ tabakasını söküp atarak bu duruma neden olabilir. İrritan maddelerle temas eden istisnasız herkeste, temasın süresine ve maddenin derişimine bağlı olarak mutlaka bir hasar gelişir. Akut, yani aniden gelişen formunda ciltte şiddetli bir yanma hissi, iğne batması ve parlak bir kızarıklık ön plandayken; aylarca veya yıllarca süren kronik, yavaş maruziyette cilt suyu tamamen kaybeder, sertleşir, kalınlaşır ve üzerine basıldığında acı veren derin, kanamalı çatlaklar oluşur. Sınırları genellikle maddenin ciltle doğrudan temas ettiği alanla cetvelle çizilmiş gibi sınırlıdır ve dışarı taşmaz.

İkinci tablo ise Alerjik Kontakt Dermatittir ve mekanizması tamamen farklıdır. Bu durum sokaktaki herkesin başına gelmez; sadece bağışıklık sistemi o spesifik kimyasal maddeyi daha önceden tanımış, kodlamış ve ona karşı duyarlı hale gelmiş özel kişilerde görülür. Bu reaksiyon gecikmiş bir hücresel alerjik savunma savaşıdır. Örneğin yirmi yıl boyunca sorunsuz taktığınız nikel alaşımlı bir saat kordonu veya kemer tokası, bağışıklık sisteminin aniden karar değiştirmesiyle bir gün şiddetli bir alerji yapmaya başlayabilir. Burada hastanın hissettiği ana şikayet yanma veya acı değil insanı çileden çıkaran, uyutmayan çıldırtıcı bir kaşıntıdır. Lezyonların en tehlikeli özelliği, sadece alerjen maddenin değdiği o küçücük yerde kalmaması, hücresel savaşın etkisiyle o bölgenin çok geniş dışına, hatta bazen kan yoluyla tüm vücuda yayılma eğilimi göstermesidir. Nikel içeren imitasyon takılar, bazı antibiyotikli yarabandı kremleri, kozmetiklerin içindeki koruyucular ve saç boyaları bu tablonun en sık karşılaşılan gizli suçlularıdır.

Seboreik Dermatit (Yağlı Egzama) Neden Olur ve Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir?

Halk arasında daha çok “yağlı egzama” veya “saç nezlesi” olarak da bilinen Seboreik Dermatit, cildin kurumasından ziyade yağ üretiminin çok yoğun ve aktif olduğu özel bölgeleri hedef alan tamamen farklı karakterde bir inflamatuar cilt durumudur. Yüz bölgesinde özellikle kaşların arası, burun kenarındaki oluklar, saçlı derinin tamamı, kulak arkası kıvrımları ve göğüs kafesinin tam ortası bu durumun en çok tutunmayı ve alevlenmeyi sevdiği yerlerdir.

Bu inatçı durumun temel sorumlusu, aslında dışarıdan bulaşan bir mikrop değil hepimizin cildinde normal doğal floranın sessiz bir parçası olarak hayatını sürdüren spesifik bir maya, yani mantar türüdür. Ancak bazı bireylerin bağışıklık sistemi, nedeni tam bilinmeyen bir şekilde bu masum mayanın beslenirken ürettiği doğal yan ürünlere karşı aşırı, gereksiz ve saldırgan bir iltihabi yanıt oluşturmaya başlar. Vücut bu mayayı deriden atmak istedikçe, cilt hücreleri normalden çok daha hızlı bir şekilde çoğalır, olgunlaşamadan ölür ve yüzeyde birikerek dökülür.

Erişkinlerin günlük hayatta sıklıkla yaşadığı ve basit kepek zannettiği o omuzlara dökülen beyaz pullar, aslında bu durumun en hafif, başlangıç formudur. Ancak hastalık kontrol altına alınamayıp şiddetlendiğinde, saçlı deride ve burun kenarlarında kırmızı, iltihaplı bir zemin üzerinde beliren sarımsı renkli, yağlı görünümlü, kalın kepekli ve pullanan kaşıntılı plaklar ortaya çıkar. Bu hastalık sabit bir seyir izlemez; kişinin günlük hayatındaki stres seviyesine, iş temposundaki aşırı yorgunluğa, uykusuz geçen gecelere ve özellikle güneş ışığının azalıp havanın iyice kuruduğu soğuk kış mevsimlerine çok duyarlıdır ve bu dönemlerde ciddi alevlenmeler gösterir.

Dermatoloji Uzmanları Cildimiz Neden Tahriş Olur Sorusunu Nasıl Yanıtlar ve Test Eder?

Tahriş olmuş, bütünlüğü bozulmuş ve hastaya acı veren bir cildin doğru, kalıcı ve bilimsel tedavisi için, öncelikle sorunun gerçek kaynağının hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerekir. Dermatoloji kliniklerinde bu süreç adeta tecrübeli bir dedektif gibi iz sürülen çok ayrıntılı, zaman alan ve hastanın tüm yaşantısını mercek altına alan bir hasta öyküsü dinleme süreciyle başlar. Hastanın gün içinde ne iş yaptığı, hobilerinin neler olduğu, evde temizlik yaparken hangi eldivenleri kullandığı, cildine sürdüğü en masum nemlendiriciden en güçlü tıbbi kreme kadar her şey en ince detayına kadar sorgulanır. Şüphelenilen ve hekimi yönlendiren duruma göre, modern tıbbın sunduğu son derece spesifik ve hassas testler devreye sokulur.

Alerjik bir temas egzaması şüphesi varsa, dünyada kabul gören altın standart teşhis yöntemi yama testidir. Bu test, hastanın hangi kimyasala karşı hücresel bir alerjisi olduğunu bulmak için, günlük hayatta en sık karşılaşılan kimyasalların çok küçük miktarlarının hastanın sırtına minik odacıklar halinde yapıştırılması işlemidir. Hasta bu yapışkan bantlarla günlük hayatına devam eder, iki gün boyunca banyo yapmaz ve terletici sporlardan kesinlikle kaçınır. Kırk sekiz saatin sonunda bu bantlar klinikte dikkatlice çıkarılır ve ciltte oluşan ilk reaksiyonların haritası çıkarılarak ilk okuma yapılır. Ancak bağışıklık sisteminin hücresel alerjileri geç tepki verebildiği için, kesin sonuçları görmek ve gözden hiçbir detayı kaçırmamak adına yetmiş ikinci veya doksan altıncı saatlerde hastanın sırtı tekrar, detaylıca değerlendirilir.

Eğer hastanın şikayeti cilde temas eden bir maddeyle değil de havadan nefes yoluyla gelen polen, toz veya yenilen gıdalarla anında tetiklenen hızlı tipte bir alerji şüphesi taşıyorsa, mekanizması tamamen farklı olan başka bir test uygulanır. Cilt altına gönderilen küçük uyarıcıların ciltte yarattığı ani kabarmalar milimetrik olarak ölçülerek bedenin neye karşı antikor ürettiği tespit edilir. Klinik görünümün klasik kitap bilgilerine uymadığı, kafa karıştıran atipik durumlarda veya altta yatan çok daha ciddi, hücresel düzeyde tehlikeli hastalıkların ihtimalinin tamamen dışlanması gereken kritik vakalarda ise altın standart olan mikroskobik doku incelemesi devreye girer. Cildin yapısı laboratuvar ortamında boyanarak hücre hücre analiz edilir ve kesin tanı bu sayede konulur.

Kliniklerde en sık başvurulan tanı araçları şunlardır:

• Yama testi
• Prick testi
• Punch biyopsi
• Eksizyonel biyopsi
• Tıraş biyopsi

Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir ve Hangi Nemlendirici Stratejileri Uygulanır?

Sorunun kaynağı bulunup adı konduktan sonra, tahriş olmuş ve savunmasız kalmış bir derinin tedavisindeki ilk, en vazgeçilmez ve en hayati adım, o bozulan fiziksel bariyerin dışarıdan desteklerle acilen onarılmasıdır. Bu hassas noktada cilt yüzeyini koruyan, yatıştıran ve suyu içeride tutan yumuşatıcı ajanlar, tüm tedavi piramidinin en geniş ve temel taşını oluşturur. Bu ürünler, ciltteki hasarlı hücreler arasında açılan o derin boşlukları fiziksel olarak doldurarak cilde kaybettiği yumuşaklığı geri kazandırır, mikro çatlakları sıvar ve dışarıdan gelen tehlikelere karşı pürüzsüz bir kalkan oluşturur.

Ancak bu onarım sürecinde sadece rastgele, kokusu güzel bir krem sürmek asla yeterli ve kalıcı bir çözüm değildir; cildin eksikliğini çektiği doğru kimyasal içeriği akıllıca seçmek gerekir. Hasarlı ciltler için özel olarak laboratuvarlarda tasarlanan bariyer onarıcı kremler, sağlıklı bir ciltte doğal olarak bulunması gereken ancak tahrişle kaybedilen seramid, kolesterol ve serbest yağ asitlerini cilde dışarıdan, tam da olması gereken ideal ve biyolojik oranlarda hazır olarak sunan çok özel tıbbi formülasyonlardır. Bu kremler, yıkılmış ve dağılmış duvarı tuğla tuğla yeniden ören akıllı bir harç görevi görür. Etkili ve kalıcı olabilmeleri için günde birkaç kez, tercihen banyodan çıktıktan hemen sonra, cilt yüzeyi henüz ılık ve hafif nemliyken, gözenekler açıkken masaj yapılarak sürülmeleri emilimi maksimuma çıkarır.

Suyun ciltten buharlaşarak atmosfere kaçışını acil olarak durdurmak gerektiğinde ise daha ağır ve örtücü ajanlar devreye girer. Bu yoğun maddeler, cildin tam üzerinde adeta su ve hava geçirmez, görünmez şeffaf bir streç film tabakası oluşturur. Bu ajanlar yapıları gereği kendi başlarına cilde dışarıdan bir nem veya su vermezler; ancak cildin derinliklerinden yüzeye doğru çıkan ve buharlaşmak üzere olan suyun kaçışını neredeyse tamamen engelleyerek, cildin kendi suyuyla kendi kendini içeriden yoğun bir şekilde nemlendirmesine muazzam bir olanak sağlarlar. Özellikle gece yatağa girmeden önce, topuklar, dirsekler ve eller gibi aşırı kuru, nasırlaşmış ve derin çatlaklara sahip bölgelere yoğun bir şekilde uygulanmaları sabaha karşı harika sonuçlar yaratır.

Bunun yanında, cildin alt katmanlarından, yani dermisten en üst tabaka olan epidermise doğru güçlü bir şekilde su çekmek, suyu oraya hapsetmek için farklı kimyasal yapıdaki moleküller kullanılır. Bu maddeler, kimyasal yapıları gereği tıpkı kuru bir sünger gibi suyu içlerine hızla çekerek moleküllerine bağlar, hapseder ve epidermisin nem oranını, esnekliğini ve dolgunluğunu içeriden dışarıya doğru gözle görülür bir şekilde artırırlar. İyi, kaliteli ve hastayı rahatlatan bir tıbbi nemlendirici, eksik tuğlaları tamamlayan onarıcıları, suyun kaçışını engelleyen örtücüleri ve suyu cilde çeken molekülleri kendi formülünde çok dengeli ve akıllıca bir araya getiren üründür.

Kortizonlu Kremler Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir Kapsamında Nasıl Güvenle Kullanılır?

Ciltte şiddetle alevlenen yangıyı, o uykuları kaçıran sıcaklığı, parlak kızarıklığı ve insanın derisini yüzmek istemesine neden olan derin kaşıntıyı çok hızlı, saatler içinde kontrol altına almanın tıptaki en etkili ve en güçlü yolu topikal uygulanan kortizonlu kremlerdir. Ancak toplumda haklı olarak yıllardır süregelen, hastaları tedaviden korkutan büyük bir kortizon korkusu vardır. Gerçekten de bu güçlü ilaçların bilgisizce, rastgele, komşu tavsiyesiyle ve kontrolsüzce aylarca kullanımları, cildin kağıt gibi incelmesine, kalıcı derin çatlaklara ve cilt altındaki ince kılcal damarların geri dönüşümsüz olarak genişleyip belirginleşmesine yol açabilir. Dermatoloji pratiğinde bu korkutucu riskleri tamamen sıfıra indirmek ve ilacın sadece hastalığı iyileştirecek en doğru ve güvenli miktarda kullanılmasını sağlamak için evrensel bir ölçü olan parmak ünitesi kuralı hastalara detaylıca öğretilir ve titizlikle uygulanır.

Bu kuralı anlamak ve evde uygulamak oldukça basittir. Standart bir tıbbi krem tüpünün ucundan, erişkin bir insanın işaret parmağının en uç noktasından başlayıp ilk boğum çizgisine kadar ince bir şerit halinde sıkılan krem miktarı, bilimsel olarak tam bir birim kabul edilir. Bu miktar teraziye konduğunda yaklaşık olarak yarım grama denk gelir. Şerit halindeki bu miktar, erişkin bir insanın yan yana getirilmiş iki avuç içi büyüklüğündeki hastalıklı cilt alanını mükemmel bir incelikte, ne eksik ne fazla, tedavi etmek için yeterlidir. İlacı her gün bu basit ve net hesaba göre sürmek, hem ilacı çok az sürüp tedavinin başarısız olmasını engeller hem de gereğinden fazla, tabaka halinde sürüp cildin incelmesine neden olan o korkulan yan etkilerin yaşanmasını imkansız hale getirir.

Sürülen bu kortizonlu kremlerin kimyasal gücü ve derişimi de vücudun neresine sürüleceğine göre hekimler tarafından çok büyük bir titizlikle, hastaya özel olarak seçilir. Yüz, göz kapakları, boyun, koltuk altı ve genital bölge gibi cildin yapısının kağıt gibi çok ince, geçirgen ve yan etkilere karşı son derece hassas olduğu yerlerde, tedavi edici özelliği olan ancak yan etki riski en düşük seviyede olan çok zayıf etkili ajanlar tercih edilir. Buna tam zıt bir durum olarak; sürekli basınca maruz kalan ellerin iç kısımları, ayak tabanları veya diz kapakları gibi derinin çok kalın, sert ve ilacın hücrelerden içeri emiliminin çok zor olduğu bölgelerde ise, o kalınlaşmış hastalığı yenebilmek ve cilde nüfuz edebilmek için çok güçlü, yoğun etkili ajanlar çok kısa süreli ve hekimin yakın takibi altında planlanarak kullanılır.

Dirençli Durumlarda Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir ve Hangi İleri Tedaviler Uygulanır?

Geleneksel kremlerin, yoğun merhemlerin, alınan tüm çevresel önlemlerin ve diyetlerin yetersiz kaldığı, hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren orta ve şiddetli inatçı cilt hastalıklarında, artık sadece cilt yüzeyine dışarıdan uygulanan tedaviler sorunu kökünden çözmeye ne yazık ki yetmez. Bu kritik eşik aşıldığında, dermatoloji kliniklerinde sadece uzmanların kontrolünde reçete edilebilen, bağışıklık sistemini daha derinlerden modüle eden sistemik ve yüksek teknoloji ürünü ileri tedavi yöntemlerine başvurmak kaçınılmaz hale gelir.

Bu ileri yöntemlerden biri, kortizonun yapamadığını yapan, bağışıklık hücrelerinin aktivitesini ciltte lokal olarak durduran özel içerikli kremlerdir. Bu kremler, hiçbir şekilde kortizon molekülü içermemelerine rağmen, bağışıklık sisteminin o bölgede toplanan savaşçı hücrelerinin ciltteki yangıyı başlatmasını engeller. En büyük ve paha biçilemez avantajları, aylar veya yıllar boyunca her gün kullanılsalar bile, kortizonların o korkulan yan etkisi olan deride incelme, kılcal damar çatlaması veya renk açılması gibi risklere kesinlikle sahip olmamalarıdır. Bu nedenle özellikle yüz, göz kapakları ve boyun gibi hassas bölgelerdeki kronik egzamalarda, hastalığın alevlenmesini engellemek için lezyonlar tamamen düzeldikten sonra bile haftada iki kez, koruyucu bir kalkan gibi problemli bölgelere sürüldüğü proaktif, yani önleyici tedavi stratejilerinde başrol oynarlar.

Kremlerin de işe yaramadığı çok yaygın durumlarda ise ışık tedavileri devreye girer. Bu tedavilerde, doğal güneş ışığının cilt üzerindeki iyileştirici ve bağışıklık sisteminin o aşırı ve gereksiz çalışmasını baskılayıcı etkisinden klinik ortamda, kontrollü bir şekilde bilimsel olarak faydalanılır. Hastalar, hastanelerde bulunan özel ve güvenli kabinlerde, gözlerini koruyarak tıbbi ultraviyole ışınlarına belirli sürelerle maruz bırakılır. Hastalığın tüm vücuda yayıldığı durumlarda bu yöntem hastanın cildini kalınlaştırmadan ve iç organlarına yük bindirmeden iyileşme sağlar.

Tıbbın ve genetik biliminin geldiği en son noktalardan biri ise akıllı ilaçlar olarak da bilinen biyolojik ajanlar ve hedefe yönelik çok spesifik tedavilerdir. Geçmiş yıllarda kullanılan ve vücuttaki tüm bağışıklık sistemini ayrım gözetmeksizin baskılayan, bu nedenle birçok yan etkiye sebep olan eski nesil ağır haplar yerine, günümüzde artık sadece ve sadece hastalığa doğrudan neden olan o spesifik hatalı proteinleri bulan ve hedef alan çok akıllı teknolojik ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlar, laboratuvar ortamında özel olarak üretilen, vücuttaki yangıyı başlatan aracı moleküllerin alıcılarına bir anahtar kilit gibi kusursuzca bağlanarak, iltihap zincirini daha en başından, hücre çekirdeğinde kesen devrim niteliğinde moleküllerdir. Genellikle deri altına yapılan insülin benzeri basit enjeksiyonlarla veya günde bir kez içilen haplarla, hastanın o çıldırtıcı kaşıntısını ve tüm vücudu kaplayan ciltteki alevlenmeyi aylar veya haftalar değil bazen sadece günler içinde dramatik ve mucizevi bir hızla durdurma kapasitesine sahiptirler. Bu tedaviler sayesinde, yıllarca evden çıkamayan, uyuyamayan şiddetli hastalar bile tamamen normal, sorunsuz ve sağlıklı ciltlerine geri kavuşabilmektedir.

Günlük Yaşantımızda Tahriş Olan Cilde Ne İyi Gelir ve Neler Yapmalıyız?

Klinik ortamında hekimler tarafından ne kadar kusursuz, pahalı veya ileri teknoloji tedaviler uygulanırsa uygulansın, tahriş olan ve yapısı bozulan derinin ev ortamında gerçek anlamda iyileşmesi ve şifa bulması, hastanın bizzat kendi günlük alışkanlıklarında, banyosunda, dolabında ve evinde yapacağı çok basit ama bilinçli değişikliklerle doğrudan, kopmaz bir şekilde ilişkilidir. Toplumdaki genel kanının aksine, sık ve uzun banyo yapmak cildi nemlendirmez, aksine cildin sahip olduğu o değerli suyu buharlaştırarak kaybetmesine neden olur. Bu nedenle doğru banyo yapma alışkanlığı hayati bir önem taşır. Suyun sıcaklığı kesinlikle cildi kızartacak kadar kaynar olmamalı, vücut ısısına yakın, ılık seviyelerde tutulmalıdır. Kabin içinde veya su altında geçirilen süre ise vücudu temizlemeye yetecek kadar olmalı ve kesinlikle uzun tutulmamalıdır. Klasik, bol köpüren ve cildi gıcır gıcır yapan o alkali sabunlar veya renkli, kokulu duş jelleri yerine, cildin asit mantosuna son derece saygılı, yapay köpük yapmayan temizleyiciler tercih edilmelidir. Banyodan çıkarken havluyla sertçe, cildi kazıyarak kurulanmak yerine sadece nazik tampon hareketlerle cildin üzerindeki fazla su alınmalı ve banyo kapısından çıkmadan, ilk üç dakika içinde, gözenekler hala açıkken onarıcı nemlendiriciler tüm vücuda masajla yedirilmelidir.

Kıyafet seçimi de günlük hayatta cilt bariyerinin mekanik tahrişten gün boyu korunmasında kilit, gizli bir rol oynar. Kışın giyilen kalın yünlü kumaşlar, vücut hatlarını saran ve cilde tam oturan dar kıyafetler ve havanın deriye ulaşmasını engelleyen sentetik materyaller cilde sürekli sürtünerek tahrişi, ısınmayı ve kaşıntıyı anında tetikler. Yeni alınan bir kıyafetin üretim aşamasında üzerinde kalan tekstil boyalarından arındırılması için kesinlikle yıkanmadan giyilmemesi gerekir. Evdeki ve özellikle uyuduğumuz odadaki havanın kalitesi de çok önemlidir; kış aylarında yoğun yanan kalorifer peteklerinin havayı kurutması cildin çatlamasını hızlandırır.

Günlük hayatta dikkat edilmesi gereken temel alışkanlıklar şunlardır:

• Ilık su
• Kısa duş süresi
• Sabunsuz temizleyiciler
• Pamuklu giysiler
• Kokusuz çamaşır deterjanları
• Çift durulama
• İdeal oda nemi
• Omega-3 zengini besinler
• Çinko içerikli gıdalar

Sıkça Sorulan Sorular