Cilt Döküntüsü Neden Olur? Türleri, Belirtileri ve Tedavisi

Cilt döküntüleri, deride renk, yapı ve bütünlük değişikliği ile ortaya çıkan ve enfeksiyon, alerji, otoimmün hastalık ya da çevresel faktörlere bağlı gelişebilen dermatolojik bulgulardır. Kızarıklık, kabarıklık, kaşıntı ve pullanma en sık görülen klinik belirtiler arasında yer alır.

Cilt döküntüsü belirtileri, lezyonun tipine göre makül, papül, vezikül veya plak şeklinde ortaya çıkabilir ve lokalize ya da yaygın dağılım gösterebilir. Kaşıntı, yanma hissi ve hassasiyet tabloya eşlik edebilir. Sistemik semptomların varlığı altta yatan enfeksiyöz veya inflamatuvar süreci düşündürür.

Cilt döküntüsü nedenleri arasında alerjik reaksiyonlar, viral ve bakteriyel enfeksiyonlar, ilaç kullanımı, temas dermatiti ve kronik deri hastalıkları bulunur. Bağışıklık sistemi yanıtı ve genetik yatkınlık patogenezde belirleyici rol oynar. Çevresel irritanlar klinik tabloyu ağırlaştırabilir.

Cilt döküntüsü tedavisi, altta yatan nedene yönelik planlanır ve topikal kortikosteroidler, antihistaminikler, nemlendiriciler veya antimikrobiyal ajanlar kullanılabilir. Şiddetli olgularda sistemik tedavi seçenekleri değerlendirilir. Erken dermatolojik değerlendirme komplikasyon riskini azaltır.

Cilt Bariyeri Bozulduğunda Neden Döküntü Oluşur?

Cilt döküntülerinin altında yatan en temel mekanizmalardan biri, cildimizin koruyucu kalkanı olan bariyer fonksiyonunun zedelenmesidir. Cildimizin en üst tabakasını tuğla ve harçtan örülmüş sağlam bir duvara benzetebiliriz.

Cilt hücrelerimiz bu duvarın tuğlalarıdır, hücrelerin arasını dolduran ve suyun buharlaşmasını engelleyen doğal yağlar ise bu duvarın harcıdır. Bu duvarın iki ana görevi vardır; birincisi vücudumuzdaki değerli suyu içeride tutarak kurumanın önüne geçmek, ikincisi ise dışarıdaki bakterilerin, alerjen maddelerin ve kimyasalların içeri sızmasını engellemektir.

Günlük hayatta bulaşık yıkarken uzun süre deterjanlı suya maruz kalmak, çok sıcak suyla banyo yapmak veya sert keseler kullanmak bu doğal duvarın harcını eritir. Duvar zayıfladığında, cilt hızla nem kaybederek kurumaya başlar ve dışarıdaki tahriş edici maddeler cilt altına çok daha kolay sızar. Özellikle atopik dermatit gibi kronik rahatsızlıklarda, bu duvar doğuştan biraz daha zayıf inşa edilmiştir. Genetik yatkınlığa bir de çevresel faktörler eklenince, bağışıklık sistemi içeri sızan maddelere karşı savaş açar. Bu savaşın ciltteki yansıması ise bitmek bilmeyen bir kaşıntı ve kızarıklık döngüsüdür.

Temel Cilt Döküntüsü Çeşitleri Nelerdir?

Ciltteki bir problemin ne olduğunu anlamak için lezyonun şeklini, boyutunu ve yapısını doğru analiz etmek gerekir. Derideki temel değişimlerin isimleri şunlardır:

• Makül
• Papül
• Plak
• Vezikül
• Püstül
• Nodül
• Purpura

Makül adı verilen lezyonlar, cilt yüzeyinde herhangi bir kabarıklık veya çöküklük yaratmayan, tamamen düz ve sadece renk değişikliği ile kendini gösteren alanlardır. Gözlerinizi kapatıp parmağınızı üzerinde gezdirdiğinizde oradaki farklılığı hissedemezsiniz. Çiller, bazı ilaç alerjilerinde görülen pembe lekeler veya vitiligo hastalığındaki beyaz alanlar bu gruba girer.

Papül dediğimiz döküntüler ise tam tersine, dokunulduğunda parmak ucunda belirgin bir şekilde hissedilen, genellikle bir santimetreden daha küçük boyutlu, sert ve kabarık şişliklerdir. Günlük hayatta en sık karşılaştığımız sivilceler (akneler) veya böcek ısırıklarının bıraktığı küçük sert kabartılar birer papül örneğidir.

Plak oluşumu, küçük kabarıklıkların yani papüllerin zamanla yan yana gelerek birleşmesi ve daha geniş yüzeyli, ciltten kabarık bir alan oluşturmasıdır. Sedef hastalığında dizlerde ve dirseklerde gördüğümüz, üzeri kepekli geniş kızarık alanlar tipik birer plaktır.

Vezikül, cildin üst tabakası ile alt tabakasının birbirinden ayrılarak arasına berrak bir sıvının dolmasıyla oluşan, bir santimetreden küçük su kabarcıklarıdır. Suçiçeği geçiren bir çocuğun vücudunda görülen veya dudakta çıkan uçuk lezyonları veziküllerden oluşur.

Püstül lezyonları, dışarıdan bakıldığında veziküllere çok benzer ancak içlerindeki sıvı berrak değildir; bunun yerine sarımsı veya yeşilimsi, mikropsuz ya da mikroplu olabilen iltihaplı bir sıvı (püy) barındırırlar. İltihaplı ve ağrılı büyük sivilceler bu gruba örnek gösterilebilir.

Nodül lezyonları, papüllerden çok daha büyük ve cildin daha derin tabakalarına, hatta yağ dokusuna kadar uzanan sert kitlelerdir. Elle muayene edildiğinde derinin altında bir nohut veya fındık varmış gibi bir his verirler ve genellikle ağrılıdırlar.

Purpura ise durumun biraz daha farklı olduğu bir döküntü tipidir. Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kan hücrelerinin damar dışına, yani doku içine sızmasıyla oluşur. En önemli özelliği, üzerine parmakla veya şeffaf bir camla bastırıldığında renginin solmamasıdır, çünkü kan artık damarın içinde değil doğrudan derinin içindedir.

Kurdeşen Olarak Bilinen Ürtiker Nasıl Ortaya Çıkar?

Halk arasında kurdeşen olarak da bilinen ürtiker, oldukça dramatik ve aniden ortaya çıkan bir döküntü türüdür. Vücudumuzdaki alerji hücreleri, herhangi bir tetikleyiciyle karşılaştığında içlerinde depoladıkları histamin isimli bir kimyasalı aniden dokulara boşaltırlar. Bu kimyasal, damarların genişlemesine ve damar içindeki sıvının derinin içine sızmasına neden olur. Sonuç olarak ciltte aniden pembe-kırmızı renkli, kabarık ve sınırları harita gibi şekilli döküntüler belirir. Bu döküntülerin en çarpıcı özelliği inanılmaz derecede kaşıntılı olmaları ve genellikle yirmi dört saat içinde bulundukları yerde tamamen kaybolup, vücudun başka bir yerinde yeniden ortaya çıkmalarıdır.

Kurdeşen vakaları ne kadar sürdüğüne bağlı olarak iki farklı şekilde değerlendirilir. Eğer ataklar altı haftadan daha kısa bir süre içinde tamamen bitiyorsa buna akut ürtiker diyoruz. Akut ürtiker genellikle tüketilen bir gıdaya, kullanılan yeni bir ilaca, bir böcek sokmasına veya geçirilen basit bir viral enfeksiyona vücudun verdiği geçici bir tepkidir. Ancak şikayetler haftada birkaç kez tekrarlıyor ve altı haftadan daha uzun bir süre boyunca hastanın hayatını kabusa çeviriyorsa, bu duruma kronik ürtiker adı verilir. Kronik vakaların altında yatan kesin sebebi bulmak genellikle çok zordur; çoğu zaman bağışıklık sisteminin kendi kendine verdiği yanlış alarmlar, stres ve otoimmün mekanizmalar bu uzun süreli tabloyu tetikler.

Ürtiker Tedavisi İçin Hangi Yöntemler Uygulanır?

Ürtiker tedavisinde birincil amacımız, hastanın uykusunu bölen ve günlük yaşantısını altüst eden o şiddetli kaşıntıyı ve kabarmaları tamamen durdurmaktır. Tedavi genellikle basamaklı bir sistemle ilerler.

Uygulanan tedavi basamakları şunlardır:

• Birinci basamak tedavisi
• İkinci basamak tedavisi
• Üçüncü basamak tedavisi
• Dördüncü basamak tedavisi

Birinci basamak tedavisinde, histamin denilen kaşıntı kimyasalının hücrelere bağlanmasını engelleyen antihistaminik ilaçlar standart dozlarda kullanılır. Bu ilaçlar, eski nesil alerji ilaçları gibi uyku veya sersemlik yapmayan, modern formüllerdir.

İkinci basamak tedavisine, hastanın ilk başladığı ilaçlarla şikayetleri iki hafta içinde geçmezse geçilir. Bu aşamada doktor kontrolünde, mevcut antihistaminik ilacın dozu yavaş yavaş günde dört kata kadar artırılabilir. Vücudun ilaca alışması değil sadece daha fazla reseptörün bloke edilmesi hedeflenir.

Üçüncü basamak tedavisi, yüksek doz hapların bile etki etmediği inatçı durumlarda devreye girer. Oral veya intramuskuler kortizon ilaçları uygulanır.

Dördüncü basamak tedavisi ise en dirençli ve en zor vakalarda kullanılan, bağışıklık sistemini genel olarak baskılayan özel haplardan oluşur. Bu aşamada, alerjik reaksiyon zincirini en başından kesen, doğrudan bağışıklık sistemindeki alerji antikorlarına bağlanan akıllı iğne tedavileri uygulanır.

 Atopik Dermatit ve Egzama Belirtileri Nelerdir?

Egzama genel bir terim olmakla birlikte bu ailenin en yaygın ve en bilinen türü atopik dermatittir. “Atopi” kelimesi, bir kişinin genetik olarak alerjik reaksiyon göstermeye yatkın olması anlamına gelir. Atopik dermatit hastalarının sadece ciltleri hassas değildir; bu kişilerin kendilerinde veya aile üyelerinde saman nezlesi, alerjik astım veya gıda alerjileri gibi durumların bulunma ihtimali oldukça yüksektir.

Bu hastalığın en karakteristik özelliği cildin aşırı derecede kuru olması ve bu kuruluğun dayanılmaz bir kaşıntı yaratmasıdır. Hatta öyle ki hastalar kaşındıkça cilt bariyerini kendi elleriyle daha da fazla bozarlar ve bu durum yeni iltihap hücrelerinin o bölgeye hücum etmesine neden olur. Yaş gruplarına göre döküntülerin yerleşim yerleri çok tipiktir; bebeklerde genellikle yanaklar, alın ve kol/bacakların dış kısımları etkilenirken, çocuklar büyüdükçe ve yetişkinlik döneminde bu kızarık, pullu ve kalınlaşmış deri alanları daha çok dirsek içleri, diz arkaları ve boyun gibi kıvrım bölgelerine yerleşir.

Egzama Tedavisi İçin Hangi Adımlar İzlenir?

Egzama tedavisinde mucizevi bir iyileşmeden ziyade, hastalığın kontrol altına alınması ve alevlenmelerin önlenmesi hedeflenir. Hastalığın şiddetine göre farklı tedavi seçenekleri kombine edilir.

Tedavide kullanılan temel yaklaşımlar aşağıdaki gibidir:

• Nemlendiriciler
• Topikal steroidler
• Kalsinörin inhibitörleri
• Fototerapi
• Sistemik tedaviler

Nemlendiriciler, egzama tedavisinin tartışmasız en temel direğidir. Cilt bariyerindeki açıkların kapatılması ve suyun cilde hapsedilmesi için yoğun nemlendiricilerin özellikle banyodan çıktıktan sonraki ilk üç dakika içinde, cilt henüz hafif nemliyken bolca sürülmesi gerekir. Bu basit alışkanlık bile atak sıklığını inanılmaz derecede düşürür.

Topikal steroidler, cildin alevlendiği, kızardığı ve iltihaplandığı dönemlerde yangıyı hızla söndürmek için kullanılan kurtarıcı kremlerdir. Doktorun önerdiği süre ve miktarda kullanıldığında son derece güvenli ve etkilidirler.

Kalsinörin inhibitörleri, kortizon içermeyen ancak bağışıklık sisteminin cilde zarar veren tepkilerini yerel olarak baskılayan özel merhemlerdir. Özellikle yüz veya boyun gibi cildin ince olduğu ve steroidlerin uzun süre kullanılamayacağı bölgelerde çok işe yararlar.

Fototerapi, belirli dalga boylarındaki tıbbi ultraviyole ışınlarının kontrollü bir şekilde cilde uygulanması işlemidir. Işık tedavisi, derideki aşırı aktif bağışıklık hücrelerini sakinleştirerek geniş yüzeyli egzamalarda büyük rahatlama sağlar.

Sistemik tedaviler ise kremlerin ve ışık tedavisinin yetersiz kaldığı çok şiddetli vakalarda kullanılır. Bağışıklık sistemini baskılayan haplar veya doğrudan egzama mekanizmasını hedef alan yeni nesil biyolojik iğneler bu grupta yer alır.

Temasa Bağlı Kontakt Dermatit Neden Olur?

Kontakt dermatit, adından da anlaşılacağı üzere cildimizin dış dünyadaki bir maddeyle fiziksel olarak temas etmesi sonucunda ortaya çıkan iltihabi bir reaksiyondur. Bu reaksiyon iki tamamen farklı yolla gelişebilir.

Birincisi irritan, yani tahrişe bağlı gelişen durumdur. Burada bağışıklık sisteminin bir suçu yoktur; sorun temas edilen maddenin kimyasal veya fiziksel olarak cildi aşındırmasıdır. Çamaşır suyu, sert deterjanlar, çözücü kimyasallar veya sadece sürekli su ve sabunla elleri yıkamak cildin yağ tabakasını eritir. Bu durum herkeste görülebilir; kuaförlerin, sağlık çalışanlarının veya ev işleriyle yoğun ilgilenenlerin ellerinde oluşan kızarıklık, kuruma ve çatlamalar bunun en tipik örneğidir.

İkincisi ise alerjik kontakt dermatittir. Burada mekanizma tamamen farklıdır. Vücut, normalde zararsız olan bir maddeyi düşman olarak kodlar. Vücudun o maddeyi tanıması ve ona karşı savaşacak özel hücreler üretmesi birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir. Ancak bu duyarlılık bir kez oluştuktan sonra, o maddeyle cilt her temas ettiğinde, bağışıklık hücreleri o bölgeye hücum ederek şiddetli kaşıntı, kızarıklık ve su dolu kabarcıklar oluşturur. Kemer tokasındaki nikele, saat kordonlarına, saç boyalarına veya makyaj malzemelerindeki parfümlere karşı gelişen reaksiyonlar bu türdendir. Bu alerjiyi tespit etmek için şüpheli maddelerin özel bantlarla sırta yapıştırıldığı yama testi uygulanır.

Sedef Hastalığı Çeşitleri Nelerdir?

Sedef hastalığı, tıbbi adıyla psoriasis, cildin kendi kendini yenileme sürecinin kontrolden çıktığı kronik bir rahatsızlıktır. Normalde yirmi sekiz günde bir dökülen üst deri, sedef hastalarında bağışıklık sisteminin verdiği yanlış sinyaller nedeniyle sadece birkaç gün içinde hızla çoğalır. Hücreler dökülecek zaman bulamadığı için cilt yüzeyinde üst üste birikerek kalın, gümüş rengi pullanmalar oluşturur. Bu pulların altındaki cilt ise yeni damar oluşumları nedeniyle canlı kırmızı renktedir. Hastalığın farklı görünümlerde ortaya çıkan tipleri vardır.

Sedef hastalığının klinik tipleri şunlardır:

• Plak psoriasis
• Guttat psoriasis
• İnvers psoriasis
• Püstüler psoriasis
• Eritrodermik psoriasis

Plak psoriasis, hastaların büyük çoğunluğunda gördüğümüz en klasik formdur. Özellikle diz, dirsek, kafa derisi ve bel kuyruk sokumu bölgelerinde sınırları son derece belirgin, kalın, kırmızı ve üzeri sedefi beyaz pullarla kaplı yaralar şeklinde kendini gösterir.

Guttat psoriasis, Latincede damla anlamına gelen kelimeden türemiştir. Daha çok çocuklarda ve genç yetişkinlerde, genellikle geçirilen ağır bir boğaz enfeksiyonunun (streptokok) ardından vücudun her yerine aniden yayılan, küçük su damlası büyüklüğünde, ince kepekli kırmızı döküntülerdir.

İnvers psoriasis, vücudun kıvrım yerlerini tutmayı seven ters bir formdur. Koltuk altları, kasıklar, göğüs altları veya göbek deliği gibi nemli ve sürtünmeye maruz kalan bölgelerde oluşur. Bölgenin sürekli nemli olması sebebiyle o klasik beyaz pullanmalar pek görülmez; lezyonlar daha ziyade parlak, pürüzsüz ve canlı kırmızı renktedir.

Püstüler psoriasis, kızarık bir zemin üzerinde, içi mikropsuz steril iltihapla dolu küçük sarı-beyaz kabarcıkların (püstüller) görüldüğü bir tablodur. Bazen sadece avuç içleri ve ayak tabanlarıyla sınırlı kalırken, bazen tüm vücuda yayılıp yüksek ateşle birlikte seyrederek hastanede yatışı gerektirecek kadar ciddi olabilir.

Eritrodermik psoriasis ise hastalığın en ağır ve hayati risk taşıyabilen formudur. Vücut yüzeyinin çok büyük bir kısmı yoğun bir kızarıklık ve iltihapla kaplanır. Cilt fonksiyonunu tamamen yitirdiği için vücut ısısını koruyamaz, sıvı ve protein kaybı yaşanır. Acil tıbbi müdahale gerektirir.

Sedef Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Sedef hastalığının tedavisi, tamamen hastanın lezyonlarının vücudundaki yaygınlığına ve bu lezyonların kişinin psikolojik, sosyal ve iş hayatını ne derece etkilediğine göre şekillenir. Vücudun sadece yüzde beşinden azını kaplayan hafif durumlarda, doğrudan lezyonun üzerine sürülen tedaviler yeterlidir. Kortizonlu kremler, D vitamini türevi merhemler ve cildin hücre çoğalmasını yavaşlatan özel solüsyonlar, pullanmaları eriterek kızarıklığı yatıştırır.

Hastalık daha geniş alanlara yayılmışsa fototerapi adı verilen özel ışık kabinleri tedavisi devreye girer. Bu kabinlerde hastaya uygulanan belirli dalga boylarındaki ultraviyole ışınları, derideki iltihap hücrelerinin faaliyetlerini durdurur. Kremlerin ve ışık tedavisinin yetersiz kaldığı, hastanın yaşam kalitesinin ciddi şekilde düştüğü ağır vakalarda ise ağızdan alınan veya enjeksiyon yoluyla uygulanan sistemik ilaçlara başvurulur. Klasik ilaçlar bağışıklık sistemini genel olarak baskılarken, son yıllarda geliştirilen biyolojik tedaviler tamamen hedefe yöneliktir. Bu akıllı ilaçlar, sadece sedef hastalığına neden olan spesifik iltihap proteinlerini bulup etkisiz hale getirerek hastalarda mucizevi sayılabilecek düzeyde temizlenme sağlarlar.

Virüslere Bağlı Viral Döküntüler Hangileridir?

Vücudun geniş alanlarına yayılan döküntülerin önemli bir kısmı, özellikle bağışıklık sisteminin henüz gelişmekte olduğu çocukluk çağında karşılaşılan virüslere karşı vücudun verdiği hücresel tepkilerdir. Vücut virüsle savaşırken oluşan bu tabloya viral ekzantem denir.

Sık görülen viral döküntü hastalıkları şunlardır:

• Altıncı hastalık
• Beşinci hastalık
• Kızamık
• Suçiçeği
• El ayak ağız hastalığı

Altıncı hastalık, genellikle üç yaş altındaki bebeklerde aniden başlayan ve günlerce düşmeyen çok yüksek bir ateşle seyreder. Ateşli dönemde bebek şaşırtıcı derecede iyi görünebilir. Ateş aniden düştüğü gün ise gövdeden başlayıp kollar ve bacaklara yayılan pembe, hafif kabarık döküntüler ortaya çıkar. Bu döküntüler hastalığın iyileşme evresine geçildiğinin müjdecisidir.

Beşinci hastalık, Parvovirus adı verilen bir virüsün neden olduğu, yüzde sanki bir tokat atılmışçasına beliren canlı kırmızı döküntülerle başlar. Ardından gövdeye yayılan ve ortası soluk, kenarları kırmızı dantel gibi görünen döküntüler belirir. Bu hastalık hamile kadınlar için risk oluşturabilir.

Kızamık, yüksek ateş, gözlerde kızarma, şiddetli öksürük ve ağız içinde kum tanesi gibi beyaz lekelerle (Koplik lekeleri) başlayan çok bulaşıcı bir hastalıktır. Döküntüler önce kulak arkasından ve yüz bölgesinden başlar, ardından aşağıya doğru tüm vücuda yayılır. Aşılanma ile tamamen önlenebilen ancak geçirilmesi halinde ciddi organ hasarlarına yol açabilen ağır bir enfeksiyondur.

Suçiçeği, çok şiddetli kaşıntıya neden olan içi sıvı dolu küçük kabarcıklarla başlar. Bu kabarcıkların bazıları yeni çıkarken, bazıları patlamış, bazıları ise kabuk bağlamış olabilir. Yani vücutta hastalığın tüm evreleri aynı anda görülür. Lezyonların tamamı kabuk bağlayana kadar hastalık son derece bulaşıcıdır.

El ayak ağız hastalığı, isminden de anlaşıldığı gibi çok spesifik bölgeleri tutar. Çocukların ağız içinde çok ağrılı yaralar çıkarken, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında içi sıvı dolu kabarcıklar görülür. Çocuk ağızdaki ağrı yüzünden yemek yemekte zorlanır. Genellikle yaz sonu ve sonbahar aylarında kreşlerde salgınlar halinde görülür ve kendiliğinden iyileşir.

İlaç Döküntüleri Nasıl Teşhis Edilir?

İlaç döküntüleri, dermatolojide büyük taklitçiler olarak bilinir. Çünkü vücuda alınan bir ilaç, sedef hastalığından tutun da kızamığa, ürtikere veya şiddetli egzama ataklarına kadar akla gelebilecek her türlü cilt rahatsızlığının görünümünü birebir taklit edebilir. Bu karmaşık döküntülerin teşhisinde en kritik nokta, dedektif gibi iz sürmektir. Doktorunuzun size soracağı en önemli soru, son birkaç hafta içinde yeni bir ilaca başlayıp başlamadığınızdır.  İlaç kullanıldıktan saatler sonra veya ilk birkaç gün içinde hatta 3 ay gibi uzun bir süre sonra dahi döküntüler ortaya çıkabilir.  Vücuda yayılan minik pembe-kırmızı kızarıklıklar en sık görülen şeklidir. Bazen kullanılan ilaç cildi güneşe karşı inanılmaz derecede hassas hale getirir; bu durumda kişi güneşe çıktığı anda sadece yüzünde, kollarında veya yakasının açık olduğu bölgelerde güneş yanığına benzeyen döküntüler geliştirir. Tedavinin ilk ve en hayati kuralı, alerjiye sebep olduğundan şüphelenilen ilacın anında vücuttan uzaklaştırılmasıdır. İlaç kesildiğinde döküntüler genellikle birkaç hafta içinde yavaş yavaş solup kaybolur.

Vaskülit ve Behçet Hastalığı Cildi Nasıl Etkiler?

Vaskülit, kelime anlamı olarak damar iltihabı demektir. Bağışıklık sistemi hücreleri bilinmeyen bir sebeple veya bir enfeksiyon, ilaç reaksiyonu sonrası kendi kan damarlarının duvarlarına saldırmaya başlar. Damarın duvarı iltihaplanıp hasar görünce, içinden akan kan dokuların içine sızar. Bu durum ciltte, özellikle de yerçekiminin etkisiyle alt bacaklarda çok spesifik bir görüntü yaratır. Ciltte oluşan bu kırmızı-mor döküntülerin üzerine bastırdığınızda renkleri solmaz ve parmağınızın ucunda hafif bir sertlik, tümsek hissedersiniz. Bu durum sadece cildi değil böbrekler gibi iç organların damarlarını da etkileyebileceği için çok ciddiye alınır.

Bu damar iltihaplarının bizim coğrafyamızda çok iyi bilinen özel bir türü de Behçet hastalığıdır. İlk kez Türk dermatolog Hulusi Behçet tarafından tanımlanmış olan bu hastalıkta, bağışıklık sistemi tüm vücuttaki damarlara kronik olarak saldırır. Tanı koymak için hastanın ağzında yılda en az üç kez tekrar eden, çok ağrılı ve derin yaraların (aftlar) çıkması zorunlu bir kriterdir. Bununla birlikte genital bölgede iz bırakarak iyileşen yaralar, gözde görme kaybına kadar gidebilen iltihaplanmalar ve ciltte ağrılı kırmızı şişlikler (nodüller) görülür. Behçet hastalığında hastanın cildi en ufak bir travmaya aşırı iltihaplı bir tepki verir; bu durumu kanıtlamak için cilde steril bir iğne batırılarak paterji testi uygulanır.

Cilt Hastalıklarında Kullanılan Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Cilt döküntülerini teşhis ederken çoğu zaman çıplak gözle yapılan detaylı bir muayene yeterli olsa da bazen tanıyı kesinleştirmek veya iki benzer hastalığı birbirinden ayırmak için bazı teknolojik ve tıbbi yöntemlere ihtiyaç duyarız.

Bu yardımcı tanı yöntemleri şunlardır:

• Wood ışığı muayenesi
• Dermoskopi
• Tzanck testi
• Deri biyopsisi
• Yama testi

Wood ışığı muayenesi, karanlık bir odada özel bir morötesi ışık veren lamba aracılığıyla yapılır. Normal ışıkta göremediğimiz bazı mantar veya bakteri türleri, bu özel lamba altında mercan kırmızısı veya sarı-yeşil gibi parlak ve farklı renklerde parlayarak kendilerini hemen ele verirler. Ayrıca vitiligo gibi pigment kaybı yaşanan hastalıkların sınırlarını net görmek için de kullanılır.

Dermoskopi, cildin üst tabakasındaki yansımayı ortadan kaldırarak cildin altındaki renk pigmentlerini ve damar yapılarını yüksek oranda büyüterek gösteren gelişmiş bir mercek sistemidir. Benlerin incelenmesinin yanı sıra döküntülü hastalıkların damar yapılarına bakarak tanıyı netleştirmede büyük kolaylık sağlar.

Tzanck testi, özellikle içi su dolu kabarcıklarla seyreden viral hastalıkların teşhisinde kullanılır. Kabarcığın tabanından hafifçe kazınarak alınan örnek, özel boyalarla boyanır ve mikroskop altında incelenerek virüslerin neden olduğu dev hücrelerin varlığı aranır.

Deri biyopsisi, her türlü tetkike rağmen kesin tanı konulamayan veya şüpheli lezyonların varlığında başvurulan altın standarttır. Lezyonlu bölge lokal anestezi ile uyuşturulduktan sonra, çok küçük bir silindir şeklinde deri parçası alınarak hücresel düzeyde incelenmesi için patoloji laboratuvarına gönderilir.

Yama testi ise, kişinin neye alerjisi olduğunu bulmak için dedektiflik yaptığımız bir yöntemdir. Şüphelenilen standart alerjen maddeler küçük kutucuklar halinde hastanın sırtına yapıştırılır. Kırk sekiz saat sonra bantlar sökülür ve cildin hangi maddeye kızarıp kabardığı incelenerek alerjinin kaynağı tespit edilir.

Sıkça Sorulan Sorular