Hipertrofik skar, cilt bütünlüğünü bozan yaralanma veya cerrahi müdahaleler sonrasında doku onarımının aşırı çalışmasıyla gelişen, hasar sınırlarını aşmayan kabarık yara izidir. Nedenleri arasında yara bölgesindeki mekanik gerginlik, bölgesel iltihaplanmalar ve uzayan iyileşme süreçlerine bağlı gelişen yoğun bağ dokusu üretimi bulunur.
Belirtileri, yara hattı üzerinde sınırlı kalan pembe veya kırmızımsı renk artışı, cilt yüzeyinden belirgin yükselme, doku sertliği, kaşıntı ve bölgesel hassasiyet olarak ortaya çıkar.
Tanısı, cildiye uzmanı tarafından gerçekleştirilen fiziksel muayene, yara öyküsünün dinlenmesi ve deri yüzeyinin özel görüntüleme cihazlarıyla değerlendirilmesi sonucunda konulur.
Tedavisi ise dermatoloji hekiminin izin evresine göre uyguladığı doku içi enjeksiyonlar, medikal lazer sistemleri, dondurma işlemleri ve koruyucu silikon ürünleriyle kontrollü biçimde yürütülür.
Hipertrofik Skar Nedir ve Ciltte Nasıl Gelişir?
Derimiz, dış dünyaya karşı vücudumuzu koruyan en önemli kalkanımızdır. Herhangi bir kaza, cerrahi müdahale veya yanık nedeniyle bu kalkanın bütünlüğü bozulduğunda, cilt altındaki onarım hücreleri açılan boşluğu doldurmak için hızla harekete geçer. Yüzeyel sıyrıklar çoğu zaman iz bırakmadan iyileşirken, derinin “dermis” adı verilen orta ve derin tabakalarına kadar inen hasarlarda vücut o bölgeyi sağlamlaştırmak adına yoğun bir bağ dokusu örer. İşte bu bağ dokusunun normal cilt seviyesinin üzerine taşacak kadar kalınlaşması durumuna hipertrofik skar adı verilir.
Hipertrofik skar oluşumuna zemin hazırlayabilen başlıca cilt hasarları şunlardır:
- Cerrahi ameliyat kesileri
- Derin dereceli yanıklar
- Kesici ve delici yaralanmalar
- Şiddetli seyreden sivilce kistleri
- İltihaplanmış dikiş hatları
- Kulak veya burun deldirme işlemleri
- Derin sıyrık ve ezilmeler
Bu etkenlerden biriyle karşılaşan ciltte, açık kalan bölgeyi bir an önce kapatmak temel öncelik haline gelir. Normal şartlarda üretilen kollajen lifleri cilde paralel, ince ve esnek bir ağ şeklinde dizilir. Ancak iyileşme süreci aşırı uyarıldığında, bu lifler üst üste yığılarak kalın, sert ve düzensiz düğümler oluşturur. Sonuç olarak yara kapandığında geriye düz ve soluk bir çizgi yerine, dokunulduğunda elin altında hissedilen sert ve yüksek bir doku kalır.
Hipertrofik Skar Neden Olur ve İyileşme Süreci Neden Sapar?
Sağlıklı bir yara iyileşmesi, birbiriyle uyum içinde çalışan dört farklı aşamadan oluşur. Yaralanmanın gerçekleştiği ilk dakikalarda kanamayı durdurmak için pıhtılaşma hücreleri devreye girer. Hemen ardından bölgeyi mikroplardan ve ölü hücrelerden arındıran iltihabi temizlik aşaması başlar. Üçüncü aşamada yeni doku ve damar üretimi gerçekleşirken, son evrede ise üretilen bu taze dokunun fazlalıkları tıraşlanarak cilt eski formuna yaklaştırılır. Hipertrofik skar gelişiminde ise bu doğal sıralama özellikle üçüncü ve dördüncü aşamalarda dengesini kaybeder.
Cildin doğal onarım sürecinde rol oynayan temel biyolojik unsurlar şunlardır:
- Pıhtılaşmayı sağlayan trombositler
- Hücresel büyüme faktörleri
- Savunma görevli beyaz kan hücreleri
- Kollajen üreten fibroblastlar
- Yara büzüşmesini sağlayan miyofibroblastlar
- Yeni oluşan kılcal damar ağları
- Fazla dokuyu eriten enzimler
Yaralanma anında pıhtılaşma hücrelerinden ve savunma elemanlarından “dönüştürücü büyüme faktörü beta” başta olmak üzere pek çok hücresel haberci salgılanır. Bu maddeler, bağ dokusu üreten fibroblast hücrelerini bölgeye çağırır ve onları çok daha güçlü kasılma yeteneğine sahip olan miyofibroblastlara dönüştürür. Normalde yaranın üçüncü veya dördüncü haftasında, yeni kollajen üretimi ile fazla kollajeni parçalayan enzimler arasında bir denge kurulması beklenir. Fakat hücresel habercilerin aşırı ve uzun süreli salgılanması durumunda yıkım enzimleri yetersiz kalır. Üretim hız kesmeden devam ettiği için yara yerinde yoğun miktarda Tip I ve Tip III kollajen birikimi meydana gelir.
Hipertrofik Skar Oluşumunu Tetikleyen Risk Faktörleri Nelerdir?
Aynı ameliyatı olan iki farklı kişiden birinde oldukça ince bir iz kalırken, diğerinde belirgin bir kabarıklık gelişmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Hatta aynı kişinin vücudunun bir bölgesindeki yara çok rahat iyileşirken, başka bir bölgesindeki kesi kabarıklaşabilir. Bunun temel nedeni, yara bölgesindeki yerel koşulların ve iyileşme süresinin doku kalitesini doğrudan belirlemesidir. Yaranın kapanması ne kadar gecikirse, cildin panikleyerek fazla doku üretme eğilimi de o kadar artış gösterir.
Yara iyileşmesini olumsuz etkileyerek kabarıklık riskini artıran faktörler aşağıdaki gibidir:
- Yara dudaklarındaki yüksek gerginlik
- Uzamış bakteriyel enfeksiyonlar
- Deri altında kan birikmesi
- Yabancı cisim reaksiyonları
- Yaranın geç kapanması
- Doku oksijenlenmesinin azalması
- Genç yaş grubunda olmak
Özellikle yara kenarlarının birbirine zorlanarak dikilmesi veya yara altında kan toplanması, o bölgedeki mikro kan dolaşımını bozarak dokunun oksijensiz kalmasına yol açar. Oksijen seviyesinin düşmesi, onarım hücrelerini daha fazla damar ve daha fazla lif üretmeye zorlar. Benzer şekilde yaranın iltihaplanması veya dikiş materyallerine karşı cildin tepki vermesi, temizlik evresinin uzamasına neden olur. İki-üç haftayı aşan iyileşme sürelerinde fibroblast hücreleri sürekli uyarı altında kaldığı için skar oluşumu kronik bir hal alır. Genç bireylerde cilt metabolizması ve hücre yenilenmesi çok daha hızlı çalıştığından, bu yaş grubunda abartılı yara iyileşmesiyle karşılaşma olasılığı ileri yaşlara kıyasla daha yüksektir.
Hipertrofik Skar Belirtileri Nelerdir ve Nasıl Anlaşılır?
Bir yaranın hipertrofik skara dönüşmeye başladığı, genellikle deri bütünlüğü sağlandıktan sonraki ilk bir ay içinde fark edilir. Yara kapandıktan yaklaşık 4 ila 6 hafta sonra, dikiş veya travma hattında hafif bir pembeleşme ve sertleşme başlar. Takip eden 3 ila 6 aylık süreçte bu doku giderek yükselir ve rengi daha canlı bir kırmızıya döner. Hastalar bu dönemde izin sürekli büyüdüğünü düşünerek endişelenebilirler; ancak bu büyüme tipik olarak ilk yaralanma sınırlarının dışına taşmaz.
Hipertrofik skar varlığında hastaların en sık karşılaştığı belirtiler şunlardır:
- Cilt yüzeyinden belirgin kabarıklık
- Parlak pembe veya kırmızı görünüm
- İnatçı kaşıntı hissi
- Dokunmakla artan hassasiyet
- Batma ve yanma şikayeti
- Lastik kıvamında doku sertliği
- Kıyafet temasıyla oluşan ağrı
Görsel değişimlerin yanı sıra hastaların günlük yaşamını en çok zorlayan kısım fiziksel şikayetlerdir. Yoğun ve sıkı kollajen demetlerinin arasında sıkışan ince sinir uçları ile bölgedeki artmış kan dolaşımı, özellikle geceleri veya sıcak ortamlarda şiddetlenen bir kaşıntıya yol açar. Lezyonun yüksekliği çevre deriden ortalama 4 milimetre kadar yukarı çıkabilir ve üzeri oldukça ince, hassas bir deri tabakasıyla kaplıdır. Zaman ilerledikçe, genellikle bir veya iki yıl içinde dokuyu besleyen fazla damarların gerilemesiyle birlikte izin rengi yavaşça solmaya ve dokusu bir miktar yumuşamaya eğilim gösterir.
Hipertrofik Skar Vücudun Hangi Bölgelerinde Daha Sık Görülür?
Vücudumuzdaki deri, hareketlerimize uyum sağlayabilmek için sürekli esneyip gevşeyen dinamik bir yapıdır. Ancak bazı anatomik bölgeler, kas ve eklem hareketleri nedeniyle gün boyu çok daha yüksek bir çekme kuvvetine maruz kalır. Yara iyileşmesi sırasında onarım hücreleri, üzerlerindeki bu mekanik gerilimi algılar. Çekme kuvveti ne kadar fazlaysa, yaranın tekrar açılmasını önlemek isteyen vücut o bölgeye o kadar kalın ve sert bir kollajen yığını bırakır.
Vücutta mekanik gerilimin fazla olduğu ve bu izlerin sık yerleştiği bölgeler şunlardır:
- Göğüs kafesinin orta hattı
- Omuz başları ve deltoid bölge
- Boyun ve çene altı
- Dirsek ve diz gibi eklem içleri
- Sırtın üst kısımları
- Karın bölgesi kesi hatları
- El bileği ve parmak eklemleri
Göğüs ortası gibi nefes alıp verdikçe bile gerilen alanlarda veya omuz gibi her kol hareketinde çekilen bölgelerde en ufak bir sivilce ya da ben alımı bile kabarık iz bırakabilir. Daha da önemlisi, boyun veya eklemlerin bükülme yüzeylerinde gelişen geniş hipertrofik skarlar, içerdikleri miyofibroblast hücrelerinin kasılmasıyla deriyi büzüştürür. “Kontraktür” olarak adlandırılan bu durum derinin esnekliğini kısıtlayarak kişinin kolunu rahatça açmasını, parmaklarını düzleştirmesini veya boynunu çevirmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle hareketli bölgelerdeki izlerin erken dönemde cildiye uzmanı tarafından değerlendirilmesi fonksiyonel açıdan büyük önem taşır.
Hipertrofik Skar ile Keloid Arasındaki Farklar Nelerdir?
Kabarık yara izleri söz konusu olduğunda, hastaların en çok karıştırdığı iki kavram hipertrofik skar ve keloiddir. Her iki durum da aşırı kollajen üretimi sonucunda ortaya çıkan kabarık ve kızarık lezyonlar olsa da biyolojik davranışları ve tedaviye verdikleri yanıtlar birbirinden oldukça farklıdır. Bir cildiye uzmanı için muayenedeki en önemli adımlardan biri, bu iki tabloyu net bir şekilde ayırt ederek doğru tedavi planını oluşturmaktır.
İki doku büyümesini birbirinden ayırmak için incelenen temel özellikler şunlardır:
- Orijinal yara sınırlarına sadık kalma durumu
- Travma sonrası ortaya çıkış zamanı
- Zamanla kendiliğinden gerileme potansiyeli
- Genetik ve etnik yatkınlık etkisi
- Cerrahi müdahale sonrası nüks oranı
- Mikroskobik kollajen liflerinin dizilimi
Hipertrofik skarlar, ne kadar kalınlaşırsa kalınlaşsın başlangıçtaki kesi veya yara izinin sınırları içinde kalır. Keloid ise orijinal yara sınırlarını aşarak, tıpkı bir sarmaşık gibi çevredeki sağlam ve hiç hasar görmemiş deriye doğru uzantılar göndererek büyür. Ayrıca hipertrofik skarlar yaralanmadan sonraki ilk 4 ila 6 haftada hızla belirip 1-2 yıl içinde kısmen yatışma eğilimi gösterirken, keloidler travmadan aylar hatta yıllar sonra bile ortaya çıkabilir ve kendiliğinden küçülme göstermez. Keloid oluşumunda genetik yatkınlık ve koyu ten rengi belirgin bir rol oynarken, hipertrofik skarda yara yerindeki gerginlik ve enfeksiyon gibi yerel nedenler ön plandadır. Tedavi açısından bakıldığında, uygun cerrahi teknikle çıkarılan bir hipertrofik skarın tekrarlama ihtimali düşükken, bir keloid ek tedaviler olmadan sadece ameliyatla kesilip alındığında büyük oranda ve eskisinden daha geniş bir kitle halinde geri döner.
Hipertrofik Skar Tanısı Cildiye Uzmanı Tarafından Nasıl Konulur?
Kabarık bir yara izinin değerlendirilmesi, dermatoloji uzmanı tarafından yapılan ayrıntılı bir klinik muayene ve hasta öyküsünün dinlenmesiyle başlar. Muayene sırasında yaranın ne zaman ve nasıl oluştuğu, kapanmasının ne kadar sürdüğü, o bölgede iltihaplanma yaşanıp yaşanmadığı ve kişinin daha önceki yaralarının nasıl iyileştiği sorgulanır. Ardından dermatoskop adı verilen özel büyüteçli ışık sistemleriyle izin yüzeyi incelenerek, kızarıklığa neden olan ince damar ağları ve beyazımsı sert bağ dokusu bantları doğrudan gözlemlenir.
Klinik değerlendirmede Vancouver Skar Skalası kapsamında incelenen başlıca ölçütler şunlardır:
- Doku rengi ve pigmentasyon uyumu
- Kılcal damar yoğunluğu ve kızarıklık
- Lezyonun çevre deriden yüksekliği
- Skar dokusunun esneklik ve sertlik derecesi
Cildiye doktorları, tedavinin başlangıcında izin durumunu kayıt altına almak ve ilerleyen seanslarda elde edilen iyileşmeyi objektif olarak ölçmek için bu standart ölçeği kullanırlar. İzin renginin normal ciltle uyumlu mu yoksa açık veya koyu lekeli mi olduğuna; damarlanmanın pembe, kırmızı veya morumsu görünümüne; kabarıklığın milimetre cinsinden yüksekliğine ve dokunun parmakla yoklandığında ne kadar esnediğine bakılarak sayısal bir puanlama yapılır. Çoğu zaman klinik muayene tanı için yeterlidir; ancak travma öyküsü olmadan kendiliğinden çıkan veya alışılmışın dışında bir görünüm sergileyen şüpheli lezyonlarda, skar sarkoidozu ya da farklı deri tümörlerini dışlamak amacıyla küçük bir biyopsi alınarak patolojik inceleme yapılabilir.
Hipertrofik Skar Tedavisinde Enjeksiyon Yöntemleri Nasıl Uygulanır?
Dermatoloji kliniklerinde aktif, kabarık ve kaşıntılı hipertrofik skarların tedavisinde en sık başvurulan ilk basamak yöntem lezyon içine yapılan özel ilaç enjeksiyonlarıdır. “İntralezyonel enjeksiyon” olarak adlandırılan bu işlemde, doğrudan sertleşmiş skar dokusunun orta katmanına ince uçlu iğneler yardımıyla ilaç zerk edilir. Bu amaçla en yaygın kullanılan tıbbi ajan triamsinolon asetonid adı verilen yerel etkili bir kortikosteroiddir.
Deri içine uygulanan enjeksiyon tedavilerinin sağladığı temel etkiler şunlardır:
- Bölgesel hücresel iltihabın baskılanması
- Fibroblast hücrelerinin çoğalmasının yavaşlatılması
- Aşırı kollajen sentezinin durdurulması
- Fazla bağ dokusunu eriten enzimlerin artırılması
- Kaşıntı ve hassasiyet şikayetlerinin yatıştırılması
- Kabarık dokunun yumuşatılarak düzleştirilmesi
Bu enjeksiyonlar genellikle izin kalınlığına ve sertliğine bağlı olarak 2 ila 4 haftalık aralıklarla tekrarlanır. Vücudun genel hormon dengesini etkilememek adına tek bir seansta kullanılan toplam ilaç dozu belirli bir sınırın altında tutulur. İşlemin başarısı ve güvenliği, ilacın doğru derinliğe verilmesine bağlıdır. İlaç skar dokusunun dışına, yani sağlam deriye veya alttaki yağ tabakasına kaçarsa deride çökme, kılcal damar belirginleşmesi ya da renk açılması gibi yan etkiler görülebilir. Bu riski azaltmak ve dirençli izlerde daha güçlü bir yanıt almak için, cildiye uzmanları kortizon tedavisini “5-fluorourasil” gibi hücre çoğalmasını dizginleyen diğer ilaçlarla birleştirerek uygulayabilmektedir.
Hipertrofik Skar İçin Lazer Tedavisi Nasıl Etki Eder?
Gelişen lazer teknolojileri, cildiye uzmanlarına yara izlerinin hem rengini hem de dokusal kabarıklığını cerrahi işleme gerek kalmadan düzeltme imkanı sunmaktadır. Lazer tedavisinde tek bir cihaz her iz için uygun olmayabilir; bu nedenle hekim, skarın yaşına, kızarıklık derecesine, kalınlığına ve hastanın ten rengine göre en uygun dalga boyuna sahip lazer sistemini seçer veya birkaç sistemi bir arada kullanır.
Hipertrofik skar tedavisinde cildiye uzmanlarınca tercih edilen lazer sistemleri şunlardır:
- Pulsed Dye Lazer sistemleri
- Fraksiyonel karbondioksit lazerler
- Fraksiyonel Erbium YAG lazerler
- Uzun atımlı Nd YAG lazerler
- Lazer destekli ilaç iletim uygulamaları
Henüz taze, parlak kırmızı ve kaşıntılı izlerde öncelikle “Pulsed Dye Lazer” gibi damar odaklı sistemler tercih edilir. Bu lazerin ışığı doğrudan kılcal damarlardaki kana tutunarak skarı besleyen aşırı damar ağını büzüştürür. Kan akışı azalan izde kızarıklık hızla solar, kaşıntı yatışır ve hücrelerin aşırı kollajen üretimi frenlenir. Daha eski, sert ve kalınlaşmış izlerde ise “Fraksiyonel Karbondioksit” veya “Erbium” lazerler devreye girer. Bu cihazlar sert skar dokusunda gözle görülmeyen mikroskobik kanallar açarak düzensiz kollajen yığınlarını buharlaştırır ve cildin çok daha düzgün, esnek bir doku örmesini tetikler. Üstelik lazerle açılan bu ince kanallar üzerinden sürülen kortizon veya onarıcı solüsyonlar, iğneye gerek kalmadan izin derinliklerine homojen bir şekilde nüfuz edebilir. Koyu tenli bireylerde veya derin damarlı lezyonlarda ise cilt yüzeyindeki renk hücrelerini koruyan Nd YAG lazerler güvenli bir seçenek oluşturur.
Hipertrofik Skar Tedavisinde Kriyoterapi ve Nanofat Uygulamaları Nasıldır?
Kombine skar tedavilerinde dermatologların elini güçlendiren diğer önemli yöntemler arasında kriyoterapi (dondurma işlemi) ve rejeneratif nanofat (yağ dokusu) transferleri yer alır. Tek başına uygulanan yöntemlerin yeterli gelmediği çok sert veya yüzey düzensizliği belirgin olan izlerde, bu işlemler hem dokunun direncini kırmak hem de cildin kalitesini içeriden yenilemek amacıyla tedavi planına dahil edilir.
Kriyoterapi ve rejeneratif doku uygulamalarının skar üzerinde oluşturduğu etkiler şunlardır:
- Mikro damarlarda daralma ve tıkanma
- Aşırı aktif skar hücrelerinin azaltılması
- Doku içi ödemle sertliğin yumuşatılması
- Enjekte edilen ilaçların kolay yayılması
- Yağ kaynaklı kök hücrelerle doku onarımı
- Deri esnekliğinin ve renginin dengelenmesi
Kriyoterapi işleminde, çok düşük sıcaklıktaki sıvı azot özel başlıklarla skar dokusuna kontrollü olarak uygulanır. Donma ve çözülme etkisiyle aşırı çoğalmış miyofibroblast hücreleri ve sert kollajen matrisi parçalanarak lezyon yumuşatılır. Cildiye uzmanları bu yöntemi sıklıkla kortizon enjeksiyonundan hemen önce uygular; çünkü dondurma işlemi sert dokuda hafif bir ödem yaratarak süngerimsi bir alan açar ve ardından yapılan iğnenin skar içine çok daha rahat dağılmasını sağlar. Diğer yandan çöküklük veya sertlik barındıran dirençli izlerde hastanın kendi vücudundan alınan az miktardaki yağ dokusu özel filtrelerden geçirilerek “nanofat” adı verilen sıvı hale getirilir. Kök hücreler ve onarıcı faktörler açısından son derece zengin olan bu sıvı, skar içine enjekte edildiğinde sert bağ dokusunu yumuşatarak derinin doğal yapısına yaklaşmasına yardımcı olur.
Hipertrofik Skar Bakımında Silikon ve Basınç Uygulamaları İşe Yarar mı?
Klinik ortamda gerçekleştirilen enjeksiyon ve lazer işlemlerinin başarısını artıran, aynı zamanda yeni kapanmış yaralarda kabarıklık oluşmasını engelleyen en önemli destek, doktor kontrolünde evde sürdürülen konservatif tedavilerdir. Bunların başında tıbbi silikon ürünleri ve basınç uygulamaları gelir. İğnesiz ve ağrısız olan bu yöntemler sabırlı ve düzenli kullanıldığında skar dokusunun olgunlaşma sürecini doğrudan olumlu yönde değiştirir.
Klinik işlemleri desteklemek amacıyla kullanılan girişimsel olmayan yöntemler şunlardır:
- Tıbbi silikon jeller
- Yapışkanlı silikon tabaka örtüler
- Kişiye özel medikal basınç giysileri
- Elastik kompresyon bandajları
- Su kaybını önleyen bariyer kremler
Yeni iyileşmiş veya kabarmış bir yara izinin üzerindeki deri tabakası normal cilde göre daha fazla su kaybeder. Bu nem kaybı, yüzeydeki hücrelerin alt tabakadaki fibroblastlara sürekli “onarım devam etmeli” sinyali göndermesine neden olur. Yara üzerine sürülen silikon jeller veya yapıştırılan silikon örtüler, cildin üzerinde nefes alan koruyucu bir tabaka oluşturarak su kaybını keser ve kollajen üretimini sakinleştirir. Etkili bir sonuç için silikon ürünlerinin yara kapandıktan hemen sonra başlanarak günde en az 12 ila 24 saat boyunca, 3 ila 6 ay süreyle kullanılması önerilir. Özellikle geniş yanık izlerinde veya kol ve bacaklardaki skarlarda ise cildiye ve fizik tedavi uzmanlarının iş birliğiyle kişiye özel basınç giysileri kullanılır. Dokuya uygulanan kontrollü baskı, aşırı kanlanmayı sınırlandırarak kollajen liflerinin kabarmak yerine yatay ve düzgün bir şekilde dizilmesine katkıda bulunur.
Hipertrofik Skar Oluşumu Nasıl Önlenir ve Yara Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?
Kabarık bir yara izini oluştuktan sonra tedavi etmek zaman ve sabır gerektiren bir süreç olduğundan, riskli yaralarda baştan önlem almak her zaman çok daha avantajlıdır. İster planlı bir ameliyat kesisi olsun ister beklenmedik bir yaralanma, iyileşmenin ilk günlerinden itibaren uygulanacak doğru yara bakımı adımları, ileride gelişebilecek hipertrofik skar riskini belirgin ölçüde düşürür.
Yara iyileşmesi döneminde iz kalma ihtimalini düşürmek için dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
- Kesilerin doğal deri çizgilerine paralel yapılması
- Deri altı gerilim azaltıcı dikişlerin kullanılması
- Yara yerinin enfeksiyondan titizlikle korunması
- Kabuklanmayı önleyen nemli pansuman bakımı
- Dikiş alındıktan sonra erken silikon kullanımı
- İyileşen dokunun güneş ışınlarından korunması
- Derin sivilce ve kistlerin zamanında tedavi edilmesi
- Düzenli dermatolojik kontrol ve klinik takip
Cerrahi müdahalelerde kesinin vücudun doğal katlanma hatlarına uygun yapılması ve yara kenarlarındaki gerginliğin deri altı dikişlerle azaltılması ilk koruyucu adımdır. Operasyon veya yaralanma sonrasında ise halk arasında doğru sanılan “yaranın açık bırakılarak kurutulması” alışkanlığından kaçınılmalıdır. Kuruyan ve sert kabuk bağlayan yaralarda iltihabi süreç uzar ve iz kalma ihtimali artar; bunun yerine doktorun önerdiği vazelin bazlı nemlendirici merhemler ve uygun pansumanlarla yara yüzeyinin nemli tutulması onarımı hızlandırır. Dikişler alındıktan ve yara yüzeyi kapandıktan hemen sonra silikon jel veya örtülere geçilmesi, omuz ve göğüs bölgesinde çıkan iltihaplı sivilcelerin iz bırakmadan önce cildiye uzmanınca tedavi edilmesi oldukça önemlidir. Gelişmekte olan bir skar fark edildiğinde ise vakit kaybetmeden dermatolojik takibe girilmesi ve yaklaşık bir yıl süren olgunlaşma evresi boyunca hekimin planlayacağı lazer, enjeksiyon veya topikal tedavilerin aksatılmaması, hem estetik açıdan tatmin edici hem de fonksiyonel olarak sağlıklı bir cilt görünümüne kavuşmanın en güvenilir yoludur.
